Ga door naar hoofdcontent

Corona

Maandag 1 juni 2020Afbeelding Corona

Beste lezer, Zoals te verwachten in deze tijd van het coronavirus, kan het niet anders dan dat we u één van de zeer vele mondiale coronakaarten laten zien en bespreken. Er is inmiddels vrijwel geen land dat geen digitale coronakaart heeft of meelift op één van de grotere kaartplatformen [1]. Logischerwijze hebben we in Nederland kaarten en data van het RIVM en andere ‘gekoppelde’ bronnen die velen van u al regelmatig gezien en geraadpleegd zullen hebben. Veel voorkomende (overheids)coronakaarten zijn over het algemeen visueel aangevuld met onder andere voortschrijdende data, statistische, grafische elementen en wellicht meer. Allemaal zichtbaar in of op een statische-, dynamische- of interactieve kaart, in de vorm van een viewer, dashboard, monitor of nog anders. De rode draad door deze kaarten is herkenbaar en de gebruikte projectie blijkt telkens die van Mercator te zijn. Van de Coronavirus COVID-19 Infektionen Schweiz via de Coronamap.io (VS), de MapmyIndiaCovid19Guide naar de GoogleNews.com/covid19/Map en eindigend bij de kaart van het RIVM of een (afgeleide) van Google of esri, hebben we gekozen voor de viewer van de Duitse Berliner Morgenpost (verder te noemen als BMp). Een relatief eenvoudige maar heldere uitvoering van een dagbladuitgever die naast het coronavirus, ook (lokale) Duitse verkiezingsuitslagen fraai weet weer te geven. Open Kaart geeft deze keer een inkijk in de visualisatiemogelijkheden van onze oosterburen.

Wat wij er van denken:

Harry Bronkhorst (harry.bronkhorst@kadaster.nl)

De BMp is een mooie site waar veel data heel toegankelijk is gemaakt. De data worden niet alleen geografisch, maar ook in de tijd met elkaar vergeleken. Er is een dashboard met bijvoorbeeld trendgegevens per land: gaan de komende week de aantallen omhoog of omlaag en om de hoeveel dagen verdubbelt het aantal ziektegevallen. Het verloop van de pandemie in de tijd is te raadplegen door gebruik van een schuifbalk. In de kaart verschijnen informatieve labels, bij mouse-over met de aantallen en waarbij nog aantallen per 100.000 worden getoond.

Allemaal heel overzichtelijk en knap gedaan. Je kunt zelfs klikken naar een uitgebreide verantwoording van de databronnen en de wijze waarop de data getoond wordt. Alleen van de weergave met de cirkels word ik niet blij. Uit de toelichting (zelf vrij vertaald): de aantallen gevallen worden als cirkels weergegeven (als Bubble Map). Er worden drie onderverdelingen weergegeven: bevestigde ziektegevallen in rood, patiënten die weer gezond zijn in groen en sterftegevallen in zwart/donkergrijs. Hoe groter de cirkel, des te groter de aantallen. Dat betekent dat als je de grootte van de cirkels vergelijkt met de overeenkomstige aantallen, de getoonde cirkels ‘op elkaar’ liggen. Dat maakt het er niet leesbaarder op, je moet dan zelf inschatten hoe groot de deels verborgen onderliggende cirkels zijn, en vervolgens een beeld krijgen wat die grootte dan wel weergeeft in aantallen. Welke factor voor de cirkelgrootte er wordt genomen kan ik zo niet vinden, is het de straal of de oppervlakte? Nameten op het scherm brengt geen uitkomst.

Wel geven de cirkels de groei van de aantallen goed weer bij gebruik van de tijdschuifbalk en zal het zo zijn dat je de verschillende landen zo goed kunt vergelijken. De handicap die je daarmee krijgt is dat diagrammen in gebieden met kleine aantallen bijna niet te lezen zijn zonder inzoomen, waarmee het vergelijken wel weer wat moeilijker wordt, zoals op het ‘weltweit’-niveau.

Het zou een prettige uitbreiding van de site zijn als je als gebruiker zou kunnen switchen tussen verschillende typen diagrammen die in het kaartbeeld worden getoond.

Afbeelding 1 – Berliner Morgenpost, 30 april om ca. 21.00 uur, Coronavirus-Monitor screenshot. [2]

Ad van der Meer (a.vandermeer6@upcmail.nl)

Een sober kaartbeeld met beschaafde cirkels: dit is een kaart die goed past bij het serieuze onderwerp. De ‘harde’ getallen (in een tabel, en via de mouse-over) geven een helder inzicht. En de tijdbalk om het verloop van de spreiding aan te geven, werkt mooi. Maar de kaart wordt visueel nogal bedorven door de ongelukkige plaatsing van de cirkeldiagrammen. Er is kennelijk een niet-kartografisch algoritme gebruikt bij de vormgeving.

Ik zou de kaart nog iets rustiger hebben gemaakt door het reliëf weg te laten: dat voegt immers niets toe. Het ontwerp is behoorlijk intelligent, het kostte me de nodige moeite om te begrijpen hoe je kaart en symbolen nu eigenlijk moet lezen. Het gebrek aan cijfers (waar de BMp niets aan kan doen), het aantal hersteld meldingen in Nederland en het VK leidt tot het curieuze beeld dat in deze landen niemand geneest van corona, terwijl dat in bijvoorbeeld Duitsland wél veelvuldig gebeurt. Een afwijkend symbool had duidelijk kunnen maken dat er iets aan de hand is met deze vermeldingen.

Inhoudelijk vind ik nog wel – maar dat geldt voor veel publiciteit met coronacijfers – dat de absolute getallen beperkte zeggingskracht hebben: 4.475 doden in Nederland zijn natuurlijk veel mensen, maar zonder vermelding dat er onder normale omstandigheden rond de 3.000 mensen per week overlijden, hangt dit getal toch een beetje in de lucht. Op dit punt schiet de kaart dus nog te kort.

Paul van Diepen (paul.vandiepen@kadaster.nl)

Mijn eerste indruk van deze met Maptiler vervaardigde ‘Corona-Monitor’ van de BMp is positief. De aandacht wordt meteen getrokken naar de cirkeldiagrammen in de landen. De achtergrondkaart is in grijstinten waardoor deze niet de aandacht afleidt van de symbolen. De kleurcombinatie rood-groen-zwart zie je niet vaak, maar is hier wel goed gekozen. Het rood van de bevestigde gevallen staat voor ‘gevaar’. Groen van de genezen gevallen staat voor ‘goed’ en de rouwkleur zwart staat voor ‘overleden’. Als je nauwkeuriger kijkt valt op dat in de cirkel van Duitsland het groen overheerst, dus dat er veel besmette patiënten weer genezen zijn. In Nederland lijkt er echter geen enkele patiënt genezen te zijn. Het lijkt erop dat dit gegeven voor Nederland niet beschikbaar is, hoewel dit nergens expliciet vermeld staat.

Dit leidt ons naar het grote manco van alle coronakaarten die momenteel beschikbaar zijn. De achterliggende data is vaak niet volledig en diffuus. Door de verschillende meetmethoden in de landen is het werkelijke aantal besmette gevallen onbekend, met in het kielzog daarvan het aantal genezen gevallen, en in mindere mate het aantal doden. Vaak komt dit door overmacht door een tekort aan testcapaciteit, maar soms spelen ook politieke redenen een rol. Veel (leiders van) landen willen toch graag uitstralen dat ze het allemaal in de hand hebben. Samenvattend is deze monitor visueel en qua gebruikersgemak dus prima, maar het blijft toch een beetje appels met peren vergelijken.

Ronald Bokhove (ronaldbokhove@cs.com)

Leer mij de Duitsers kennen: degelijk en betrouwbaar. De monitor is daar hét voorbeeld van. Neem nu het associatieve kleurgebruik: rood voor besmettingen, groen voor hen die er weer bovenop zijn en zwart voor de sterfgevallen. Ik zou het niet anders doen. De gegevens zijn verzameld door de Johns Hopkins Universiteit, waar ook de NOS gebruik van maakt.

Maar de BMp gaat door waar de omroepstichting ophoudt. Kijk eens hoe fraai je terug en weer vooruit kunt in de tijd; de virusgolf overspoelt Europa opnieuw. Je ziet ze in de Bondskanselarij al aan de schuifbalk zitten en met de wenkbrauwen fronsen. En dan die zevendagentrend: het lijkt de weersverwachting wel, als het niet om corona ging zou je er blij van worden.

Alleen Gibraltar telde begin mei nog geen dodelijke slachtoffers. Ze klagen op het schiereiland altijd over het gedrag van hun buren aan de grens, maar ik wed dat ze de slagboom nu zelf omlaag houden, op Spaanse toestanden zitten ze niet te wachten.

Vraagje, waar zijn de cirkels geplaatst, in het zwaartepunt van elk land? Toch niet overal, kijk naar Scandinavië. Wat hangt Zweden uit het lood. Ik had toch de moeite genomen de landsnamen vrij te stellen, dat staat net wat verzorgder. Hadden we het al over de ondergrond gehad? Een sober kaartbeeld van OpenStreet- Map, waarom ook niet? Snelwegen en plaatsnamen leiden maar af van het vermaledijde thema.

Referenties

Auteurs

Harry Bronkhorst ,
Ad van der Meer ,
Paul van Diepen ,
Ronald Bokhove