Ga door naar hoofdcontent
Artikelen‘Detroit klimt voorzichtig weer op’

‘Detroit klimt voorzichtig weer op’

Maandag 17 december 2018Afbeelding ‘Detroit klimt voorzichtig weer op’

De Amerikaanse stad Detroit is onder geografen zeer bekend. Geregeld wordt Detroit in colleges gebruikt als voorbeeld van een stad die door de (auto)industrie tot grote hoogte steeg, maar vervolgens keihard viel toen de industrie verdween. Econoom Pieter Uittenbogaard verdiepte zich de laatste jaren dag in dag uit, vanuit Nederland en vanuit Detroit, in deze bijzondere stad. Hij schreef er een boek over: ‘Detroit: Ontwaken uit de Amerikaanse Nachtmerrie’. Het is een verhaal over de opkomst, ondergang en de – voorzichtige – wederopstanding van Detroit. In dit interview vertelt hij uitgebreid over deze stad, de redenen voor zijn interesse en over het proces omtrent het schrijven van het boek.

Deel I: Econoom én jurist

Je hebt rechten en economie gestudeerd en sinds je 24e ben je docent economie in Voorburg, wat trok je aan in dit vakgebied?       
Eerlijk gezegd was ik op de middelbare school niet een van de meest ijverige leerlingen. Eigenlijk ben ik economie gaan studeren, omdat dat het vak was waar ik de minste moeite voor hoefde te doen én me het meeste aansprak. Op m’n 20e ging pas echt het licht aan en realiseerde ik me waarom economie me zo fascineerde: omdat het gaat over het gedrag van mensen en over schaarste. We moeten allemaal economische keuzes maken als individuen, gezinnen, bedrijven en overheden. En in de klas zeg ik ook altijd: het is het enige vak met een eigen bijlage in de krant.

Ben je direct na je studie aan de slag gegaan als docent?
Ik was op m’n 22e klaar met economie, maar toen voelde ik me nog veel te jong. Toen ben ik rechten gaan studeren en dat heb ik toen via een speciale versnelde constructie in twee jaar afgerond. In het tweede jaar ben ik ook begonnen met de lerarenopleiding eerstegraads, wat er toen nog gratis bij kon. Ik ging stage lopen op een school in Voorburg. Dat ging echt niet allemaal perfect, maar ik vond het wel hartstikke leuk. Het jaar erna ben ik fulltime les gaan geven op die school. Er is wel een moment geweest aan het einde van m’n twintiger jaren dat ik me afvroeg of ik wel docent wilde blijven. Uiteindelijk realiseerde ik me dat je als docent wel een enorm verschil kan maken voor een kind en ben ik in het onderwijs gebleven. Het boek dat ik recent heb uitgebracht was wel een manier om me ook te blijven ontwikkelen buiten het onderwijs.

Deel II: Detroit – Ontwaken uit de Amerikaanse Nachtmerrie

Een paar jaar geleden kwam je op het idee om een boek te schrijven, hoe kwam dat zo? En waarom Detroit?
Dat is een beetje in stappen gegaan. Ik was al lang fan van de muziek van Eminem (uit Detroit) en ik ben een basketballer, dus ook het team ‘The Detroit Pistons’ interesseerde me. Ik was dus al bekend met de stad. Vervolgens zag ik in 2011 een reclamefilmpje tijdens de Super Bowl, de American footballfinale waar bijna heel Amerika naar kijkt. Daarin worden enorm mooie spotjes uitgezonden, waaronder Born of Fire van automerk Chrysler. Dat is echt een soort minifilm die je zit te kijken, waarin Detroit de achtergrond is van het filmpje. Ze hebben het daarin over ‘a town that’s been to hell and back’. Dat spreekt natuurlijk enorm tot de verbeelding. En je ziet daarin de rauwheid van de stad. Ze eindigen met een slogan ‘imported from Detroit’. Als econoom fascineert me dat enorm, want importeren is normaal gesproken invoeren vanuit het buitenland. Dit filmpje is echter bedoeld voor de Amerikaanse markt. Detroit wordt in dit spotje dus afgeschilderd als een soort buitenaardse plek. Dat was de eerste trigger. Twee jaar later, in de zomer van 2013, ging de stad failliet. Daarover stonden slechts hele kleine berichtjes in de Nederlandse kranten. En als er dan al een langer artikel of column over werd geplaatst, was het zeer oppervlakkig.

Wat weten we nou eigenlijk als gemiddelde Nederland over Detroit, vroeg ik me af. Toen ging ik op internet kijken en kwam ik erachter dat er allemaal Amerikaanse boeken over Detroit bestonden, maar geen Nederlandse. Om die reden ben ik er voor gegaan en heb ik me een jaar lang ingelezen. In de zomer van 2014 ben ik voor het eerst naar Detroit toegegaan en heb ik ook het faillissementsproces gevolgd vanuit de rechtszaal. Dat was voor mij als econoom en jurist natuurlijk fascinerend.

Hoe heb je je verder verdiept in Detroit?
Ik ben er meerdere keren geweest en heb alle ontwikkelingen voortdurend scherp in de gaten gehouden. Ik heb veel contact gelegd met bewoners en Detroit-experts, meegedaan met vrijwilligerswerk in de vervallen woonbuurten en continu het lokale nieuws gelezen. Dat laatste doe ik uiteraard nog steeds.

‘Detroit wordt in dit spotje afgeschilderd als een soort buitenaardse plek. Dat was de eerste trigger.’

Detroit is bij geografen erg bekend, omdat de stad vaak als voorbeeld in colleges wordt aangehaald. Wat heb jij met geografie?        
Ik vond aardrijkskunde op de middelbare school een van de leukste vakken, maar ik haakte af bij fysische geografie. Die tak van de geografie sprak me totaal niet aan. Uiteindelijk heb ik er niet voor gekozen.

Wat voor invalshoek heb je in het boek?
Economisch, muzikaal, politiek, maar ook demografisch. Het is een stad die qua bevolkingsomvang enorm is gekrompen en waar hele wijken leegstaan. En wat doe je dan met die ruimte? Dat heeft natuurlijk veel raakvlakken met geografie en planologie, terwijl ik dat niet heb gestudeerd. Het staat heel dichtbij wat er in Detroit gebeurt en wat mij interesseert.

Kun je een tipje van de sluier oplichten wat het boek betreft? Waarom heet het ‘Ontwaken uit een Amerikaanse nachtmerrie’?
Het bestaat uit meerdere delen. Het begint met de geschiedenis van de stad: van de stichting lang geleden, de groei tot een van de rijkste steden van het land, tot een stad die vanaf 1950 keihard achteruitging en recent zelfs bankroet ging. Vervolgens komt er een deel over de cultuur, over muziek en sport in Detroit. Dat is onlosmakelijk verbonden met de stad. Het deel daarna gaat in op de Amerikaanse nachtmerrie, dat alles fout gaat. De auto industrie stort in, verschillende fabrikanten moeten worden gered door de overheid, de werkgelegenheid verdwijnt, de woningprijzen kelderen en hele wijken raken in verval. Dan een deel over ‘the murder capital’. De stad was jarenlang de gevaarlijkste stad van Amerika, maar inmiddels allang niet meer. Ook gaat het boek in op ‘de grote ongelijkmaker’: het onderwijs. Dat is in Amerika heel bizar gefinancierd, met name op basis van de lokale onroerende goedbelasting. Dat creëert een enorme ongelijkheid tussen voorsteden en de stad zelf. Hoe duurder de woningen, hoe meer geld er naar onderwijs gaat. En er is natuurlijk veel aandacht voor het faillissementsproces. Het boek eindigt met een deel over ‘America’s comeback city’. Wat je ziet is dat de stad voorzichtig weer opklimt. Binnenkort wordt vermoedelijk voor het eerst in 60 jaar een bevolkingstoename gemeld.

‘Het boek begint met de geschiedenis van de stad: van de stichting lang geleden, de groei tot een van de rijkste steden van het land, tot een stad die vanaf 1950 keihard achteruitging en recent zelfs bankroet ging.’

In de epiloog ga ik in op ‘a tale of two cities’, dat het nu heel goed gaat in het centrum van de stad maar daarbuiten nog niet. Het centrum ziet er tegenwoordig gelikt en modern uit, het bruist er en het gaat hartstikke goed. Dat was vijftien jaar geleden nog wel anders. Een kwartier daarvandaan is het echt een soort oorlogszone. De welvaart is langs raciale lijnen verdeeld. Dat voedt op dit moment ook de onvrede bij de zwarte inwoners, die nog altijd 80% van de bevolking vormen. Zij hebben het idee dat de welvaartstoename aan hun neus voorbij gaat. Er ontstaat een nog grotere kloof tussen de rassen. Er is dus nog een lange weg te gaan voor de stad. Ik blijf het volgen en zal er ook elk jaar nog naartoe gaan.

Heb je aspiraties om meer boeken te schrijven?          
Zeker. Ik ben nu echter nog druk met interviews en lezingen voor de promotie van dit boek. Vanaf volgend jaar wil ik me gaan verdiepen in het volgende onderwerp, wederom over Amerika: de politieke ontwikkelingen in de staat Alabama. Dat is namelijk een heel interessant verhaal binnen een breder historisch, politiek en cultureel perspectief.

Deel III: Tips

Wat voor tips heb je voor geografen die ambities hebben om een boek te schrijven?
Wat mij heel erg heeft geholpen, is een onderwerp te kiezen waar al mijn interesses samen kwamen. Je moet er extreem geïnteresseerd in zijn om je er jaren in te verdiepen. En het moet natuurlijk een beetje een gat in de markt zijn. Als er al Nederlandse boeken over Detroit waren, dan had ik me er niet aan gewaagd. En vervolgens moet je je met al je ziel en zaligheid op zo’n onderwerp storten. Je bestelt alle boeken, leest je in, kijkt alle documentaires, gaat ernaartoe, praat met betrokkenen et cetera. Alleen dan wordt het jouw specialiteit. Je moet heel ver gaan, een expert worden.

Maar passie en doorzettingsvermogen lijkt me niet genoeg, je moet ook een uitgever hebben die zich achter jouw idee schaart. Hoe heb jij dat gedaan? 
In eerste instantie had ik wel een kleine uitgever die geïnteresseerd was in het boek, maar die kwam zijn afspraken niet na. Daarna wilde een andere uitgever dat het boek ruim een derde korter werd dan het is, omdat dat commercieel aantrekkelijker zou zijn. Uiteindelijk heb ik er daarom voor gekozen om het boek zelf uit te geven. Ik wilde geen concessies doen en het boek uitbrengen wanneer ik wilde en niet hoeven wachten tot de uitgever een gaatje had. Ik heb zelf een redacteur en een ontwerpbureau ingeschakeld om me te helpen met de eindversie en het vervolgens in eigen beheer uitgegeven. Daarvoor heb ik dus wel wat moeten investeren.

Het boek is te bestellen op Detroithetboek.nl. Op deze website houdt Pieter ook een blog bij waarin de meest recente ontwikkelingen in Detroit worden behandeld.

Reacties

    Plaats een reactie

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.