Ga door naar hoofdcontent
ArtikelenDromen van een informatiemodel assets
Betere afstemming van standaarden in beheer openbare ruimte is noodzakelijk

Dromen van een informatiemodel assets

Vrijdag 26 maart 2021Afbeelding Dromen van een informatiemodel assets

In het beheer van de openbare ruimte zijn informatiesystemen niet meer weg te denken. Ze maken het beheer op basis van assetmanagement mogelijk. Daarnaast kunnen kosten van beheer en onderhoud worden teruggebracht, bijvoorbeeld door efficiënter te plannen. Bij dit beheer en onderhoud zijn vaak vele partijen betrokken. Uitwisseling van data is daarom aan de orde van de dag. Voor een goede datauitwisseling én optimaal gebruik van voorzieningen zoals basisregistraties, zijn standaarden onontbeerlijk. Op het gebied van standaardisatie en afstemming van registraties zijn en worden al veel stappen gezet. Toch valt er volgens Frank Jan Uittenbogaart en Jochem Mollema nog veel winst te behalen. Een gesprek met twee bevlogen heren, ondernemers en trekkers van de SIG BOR van GeoBusiness Nederland.

Frank Jan Uittenbogaart weet nog goed dat zijn bedrijf DG Groep bij de afbouw van de 1982 de vraag kreeg: wat gaat het beheer van het terrein na herinrichting kosten? “Het was het begin van de bouw van een beheersysteem. Later werden daar CAD- en GIS-elementen aan toegevoegd en inmiddels werkt het bedrijf met een integraal assetmanagementsysteem, geïntegreerd met geo-informatie. Zo is informatievoorziening in het beheer van openbare ruimte langzaam gegroeid – elke organisatie voor zich – waardoor assetmanagement een ‘eilandenautomatisering’ is geworden. Tegelijkertijd is het een enorm grote business waar zeer veel partijen bij betrokken zijn; van de architect die het ontwerp maakt en de aannemer die het ontwerp uitvoert, tot de terreinbeheerder die monitort, beheer en onderhoud plant en uitbesteedt. Het is een lange keten waar veel data in omgaan, worden ingewonnen én worden uitgewisseld. In de keten van assetontwikkeling en -beheer gaan jaarlijks vele tientallen miljarden om in Nederland.”

Pleidooi voor standaardisatie

Hier valt Jochem Mollema hem bij. Zijn bedrijf InArea adviseert en ondersteunt bij de keuze voor beheersystemen en bij de implementatie ervan. Hij vliegt het BOR-domein zuiver vanuit de informatievoorzieningskant aan en is fervent voorstander van standaardisatie. Mollema: “Zelfs binnen een gemeente zien we soms verschillende systemen waar informatie over dezelfde objecten (assets) in zitten. Uitwisseling op een gestandaardiseerde wijze van objectgegevens is dan niet aan de orde. We zien te vaak dat klanten veel tijd moeten besteden aan het op orde krijgen van hun informatievoorziening. Een andere functionaliteit van het systeem, bijvoorbeeld de functionaliteit voor beleid, plannen en begroten op basis van verschillende methodieken, wordt te weinig gebruikt. Het beheersysteem wordt niet optimaal benut. Laat staan dat er tijd of geld is voor innovatie.”

Informatiemodel IMBOR

Mollema vervolgt: “Kijk, als een aannemer in opdracht van de gemeente bomen gaat snoeien of gras maaien, dan wil hij natuurlijk weten welke bomen of grasstroken hij moet aanpakken. Dan is het handig wanneer die gegevens digitaal aangeleverd kunnen worden en dat hij alles in zijn systeem kan inlezen. Dat proces loopt vaak stroef.” Om objectgegevens tussen verschillende beheersystemen uit te wisselen en gebruik te maken van basisregistraties is het informatiemodel IMBOR ontwikkeld (zie kader), een gemeenschappelijke taal. Mollema blijft hier gedurende het gesprek op hameren: “De overstap naar IMBOR en verdere standaardisatie is noodzakelijk. De basis moet op orde. Dat betekent dat standaarden afgestemd moeten worden.” “En bedenk dat met de komst van de Omgevingswet eenduidige objectinformatie van belang is. De assetmanager wordt steeds belangrijker,” vult Uittenbogaart aan.

Huidige standaarden en basisregistraties

De basis moet dus op orde zijn. Pas dan kunnen de data door de keten stromen. Dat klinkt logisch. Maar wat is er dan mis met alle standaarden en basisregistraties die er al zijn? Uittenbogaart: “Er zijn al diverse initiatieven, zoals het programma DisGeo met de Samenhangende Objectenregistratie (SOR) (zie kader, red.), maar er is meer nodig wil het in de praktijk werkbaar zijn.”

Mollema legt uit dat het BOR-domein met diverse standaarden werkt, die door evenzovele organisaties worden gemaakt. “Bijvoorbeeld Rioned voor stedelijk water en riolering, CROW voor inspectierichtlijnen voor groen, wegen en verkeer (en IMBOR). NEN en Geonovum maken ook standaarden die relevant zijn voor de openbare ruimte. Probleem is dat niet alle standaarden en informatiemodellen voldoende afgestemd zijn. Objecten worden steeds anders gedefinieerd. Daarnaast sluiten standaarden niet aan, maar vertonen ze overlap. Zo heeft CROW in een standaard een deel van een Rioned-standaard gekopieerd. Op zich geen probleem, maar het beheer is op dat deel niet meer synchroon. En dat leidt onherroepelijk tot problemen.”

Betere regie vanuit het Rijk

Uittenbogaart: “Als leverancier merken we dit ook bij aanbestedingen. Soms zijn standaarden die verplicht worden voorgeschreven en op de ‘pas-toe-leg-uit’-lijst staan tegenstrijdig.

Hoe bouw je hier dan software op? De afstemming van informatiemodellen is beperkt en voor goed assetmanagement cruciaal. Er moet betere regie op komen vanuit het Rijk.”

Innovatiekracht bedrijven onbenut

Volgens Mollema gaat ook de Samenhangende Objectenregistratie (SOR) de standaardisatieproblemen niet oplossen. “Omdat niet de hele openbare ruimte gemodelleerd gaat worden. En ook de ondergrond niet. Dat betekent dat klanten eigen objectenregistraties gaan aanleggen. Terwijl één goede centrale registratie enorm behulpzaam zou zijn.” Ook Mollema onderstreept dat een betere regie vanuit het Rijk noodzakelijk is. “Natuurlijk zijn programma’s als DisGeo en de ontwikkeling van de SOR stappen in de goede richting. Maar het gaat langzaam. Marktpartijen ervaren vandaag problemen of op zijn minst inefficiëntie, de programma’s draaien vaak jaren voordat er verbeteringen worden doorgevoerd. Daarnaast ervaren zij dat ze laat in processen worden betrokken: pas bij de consultatie en implementatie. In elk geval ver na de visievorming.” Uittenbogaart: “De innovatiekracht uit het bedrijfsleven wordt inderdaad onvoldoende benut. Dat is jammer.”

Over IMBOR

IMBOR staat voor Informatiemodel Beheer Openbare Ruimte en kan gezien worden als een gemeenschappelijke ‘taal’ binnen het vakgebied, waardoor assetmanagement en uitwisseling van gegevens gemakkelijk worden. IMBOR bevat landelijke afspraken over de definitie van objecten (boom, brug, weg etc.) en legt vast welke kenmerken van belang zijn voor beheer (hoogte, jaar van aanleg, doorrijhoogte etc.). Het IMBOR sluit volledig aan op de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) en op het Informatiemodel Geografie (IMGeo). Het IMBOR vormt de schakel tussen de BGT (gebruiksplicht vanaf 1 juli 2017) en de beheersystemen van terreineigenaren in Nederland. Het is daarmee een hulpmiddel, dat beheerders ondersteunt bij de opzet en vulling van de beheersystemen. De beheerders kunnen bij het uitwerken van de BGT putten uit het IMBOR.

 

Meer info: https://www.crow.nl/thema-s/management-openbareruimte/imbor/over-imbor

 

Special Interest Group

Binnen GeoBusiness Nederland, de brancheorganisatie van bedrijven die werken met geo-informatie, hebben Uittenbogaart en Mollema het initiatief genomen voor een Special Interest Group (SIG) binnen het vakgebied beheer openbare ruimte (BOR). Door krachten te bundelen willen de bedrijven vanuit een gedeelde visie één stem laten horen en gesprekspartner zijn van overheid en koepelorganisaties. De eerste helft van 2021 staat de SOR op de agenda van de SIG BOR.

Uittenbogaart: “Het is nu nog een utopie, maar het is wel waar we heen willen: één informatiemodel assets. Een omvattende en centrale objectenregistratie en standaarden die op elkaar afgestemd zijn. Iedere brancheorganisatie zijn specifieke deel, zonder onnodige overlap.”

De route naar één informatiemodel

Wat er nodig is om stappen in die richting te zetten? Uittenbogaart hoeft er niet over na te denken: “Allereerst: afstemming van de SOR op de assetmanagementketen, zodat de SOR echt een fundament wordt. Ten tweede: governance over de informatiemodellen. En ten slotte: marktpartijen beter en eerder betrekken.” Mollema voegt er nog een vierde voorwaarde aan toe: “Informatiemodellen moeten laagdrempelig toegankelijk zijn, bijvoorbeeld door ze gratis aan te bieden. Zo stimuleer je het gebruik. Het bedrijfsleven investeert in innovatie om aan de standaarden te voldoen. Dat is ook wat het bedrijfsleven wil. Een grootschalig gebruik van standaarden maakt dat beheersystemen en informatie optimaal kunnen worden benut. Dit komt de kwaliteit van beheer van de openbare ruimte ten goede. En dat is goed voor de BV Nederland.”

Meer informatie:

Over de Samenhangende ObjectenRegistratie (SOR)

Onder de vlag DisGeo (Doorontwikkeling in Samenhang van geobasisregistraties) worden enkele geo-basisregistraties op elkaar afgestemd door de daarin gebruikte objecten te uniformeren. Het gaat om objecten die in het terrein zichtbaar zijn, zoals gebouwen, wegen, water, spoorlijnen en bomen, terreindelen, aangevuld met enkele (registratieve) objecten als woonplaatsen, gemeentegrenzen en openbare ruimten. Voor een gebruiker wordt het daardoor gemakkelijker de geo-basisregistraties te gebruiken. In de SOR gaat het in ieder geval om de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) en de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT). Op termijn wordt ook het gedeelte van de WOZ-administratie met objectgegevens opgenomen. Daarnaast zijn er belangrijke raakvlakken met de Basisregistratie Topografie (BRT) en het Nationaal Wegenbestand.

 

Meer info: https://www.geobasisregistraties.nl/basisregistraties/doorontwikkeling-in-samenhang/objectenregistratie

 

Auteurs

Afbeelding voor Sytske Postma

Sytske Postma

Volledige biografie