Ga door naar hoofdcontent
ArtikelenEenduidige symbologie in nieuwe natuurbrandkaarten

Eenduidige symbologie in nieuwe natuurbrandkaarten

Dinsdag 1 december 2020Afbeelding Eenduidige symbologie in nieuwe natuurbrandkaarten

Veiligheidsregio’s, waaronder de brandweer, maken gebruik van kaarten met allerlei informatie die van belang is bij het bestrijden van een incident in een natuurgebied. Op deze kaarten staan locaties in natuurgebieden waar veel mensen aanwezig kunnen zijn, zoals op een camping of een evenement. Ook staan er posities voor de bestrijding van een incident op de kaart aangegeven, zoals waar men bijvoorbeeld bluswater kan vinden.

Naast deze data beheert de brandweer een virtueel wegennetwerk van ieder natuurgebied in Nederland. Iedere kruising van een bospad heeft een nummer toegewezen. Een virtueel nummer, want er staan geen fysieke palen met een bord en nummer in het bos of natuurgebied. De (bos)paden die gebruikt worden zijn geschikt voor een grote brandweerwagen. Door allerlei omstandigheden verandert dit wegennetwerk regelmatig. Sommige bospaden worden afgesloten, andere geschikt gemaakt voor voertuigen. In het geval van een incident wordt er een ad hoc plan gemaakt hoe de verschillende voertuigen door het bos moeten rijden. De routes worden opgesteld in één richting. De bospaden zijn tenslotte te smal voor twee grote brandweerwagens en omdraaien in het bos is onwenselijk. Navigatie in het bos gebeurt op basis van inrijnummers.

Figuur 1 – Indexpagina proportioneel lettertype.

Minder symbolen

In de afgelopen maanden ben ik voor de Veiligheidsregio IJsselland bezig geweest met het vernieuwen van deze kaarten voor natuurbrandbestrijding. De laatste set was van 2013 en nieuwe kaarten zijn gewenst. De nieuwe kaarten maken gebruik van vernieuwde data en achtergrondkaarten. Belangrijke aandachtspunten zijn de inrijnummers. Die moeten goed leesbaar zijn. Daarnaast is er voor gekozen om minder symbolen te gebruiken. De symbolen die gebruikt moeten worden zijn ontworpen door het Instituut voor Fysieke Veiligheid (IFV) [1]. Alleen voor de open water locaties komen andere iconen. Binnen de Veiligheidsregio IJsselland is men er aan gewend dat in dit icoon een 2 of 3 staat afgebeeld. De 2 staat voor secundair (S) en de 3 voor tertiair (T); deze termen hangen samen met de hoeveelheid water die gebruikt kan worden op deze locatie. Aangezien de Veiligheidsregio IJsselland ook de kaarten maakt voor Veiligheidsregio Twente, worden de 2 en 3 te vervangen voor S en T. De kaarten worden voor beide Veiligheidsregio’s ook op papier afgedrukt en geplastificeerd. In totaal gaat het om 69 kaarten op A3-formaat per voertuig; drie kaarten worden gebruikt als index-bladen. Het drukken van de kaarten en daarna verdelen over de verschillende voertuigen is de laatste afrondende logistieke, grote klus voor dit project. Het vernieuwen van twee datasets, namelijk de open waterlocaties en bospaden, was een voorbereidend project. Het inventariseren van deze data kostte veel inspanning; een medewerker van de Veiligheidsregio IJsselland heeft met een 4×4-voertuig over alle bospaden gereden.

Slechte ontvangst in het bos

Voor het inventariseren van deze datasets is er gebruik gemaakt van de Collector App van Esri. De app ondersteunt het gebruik van data in offline-modus. Dat bleek zeer nuttig bij slecht ontvangst in het bos. De workflow voor Collector App is als volgt: een webmap maken en geschikt maken voor offline-gebruik. Daarnaast zijn de basemaps ook op de tablet gezet zodat men volledig zonder internetverbinding kan werken. Voor deze webmaps is er gekozen om niet de productiedata te ontsluiten in de Collector App. Door inconsistenties in datasets zijn er specifieke datasets voor de inspectie samen gesteld. Na afronding van de inspecties zijn de datasets met FME (Feature Manipulation Engine) gecombineerd tot een nieuwe dataset. Deze is dan vervolgens gebruikt in de nieuwe kaarten. Alle kaarten zijn gemaakt met ArcGIS Pro. De kaarten worden in drie stappen gemaakt. Eerst worden twee kaarten gemaakt voor de kaart per gebied en de indexpagina’s. Hier zit de grootste uitdaging in de kartografie. De routecode en nummers bij de inrijpunten waren zeer lastig. Er zijn veel paden op een klein gebied en elke kruising is ook nog eens voorzien van een nummer. Die nummers zijn nu heel belangrijk voor de navigatie. Een ‘halo’ is een goede manier om tekst goed leesbaar te maken op een kaart. Zie figuur 1.

In de kaart zijn ook lagen toegevoegd die niet zichtbaar zijn maar die alleen worden gebruikt om de legenda op te vullen met symbolen.

De kartografie voor de indexpagina’s is heel eenvoudig. Alleen een symbologie maken voor 66 verschillende vlakken is een behoorlijke klus. De vorige indexkaarten hadden een transparant polygoon met een gestreepte rand om ieder gebied aan te duiden inclusief een kaartnummer. Een symbologie voor polygonen met willekeurige kleuren is eenvoudig te maken in ArcGIS Pro. Je krijgt 66 vlakken met een doorgetrokken zwarte lijn en een volledige vulling in willekeurige kleuren. De achtergrondkaart is dan niet meer zichtbaar. Alternatief is om dan 66 maal de symbologie aan te passen. Maar maak je een fout, dan moet je opnieuw beginnen. Het moment was aangebroken om Python [2] voor ArcGIS Pro te gaan gebruiken.

Python for ArcGIS Pro

Eerst heb ik een custom symbol gemaakt en die aan de projectbibliotheek van ArcGIS Pro toegevoegd. Vervolgens heeft Python de kleuren van de standaard symbologie toegepast op dit custom symbol. Het maken van het symbool kan niet met Python. Daarin zie je het verschil in de mogelijkheden van de veel fijnmazige API van ArcMap t.o.v. ArcGIS Pro. Om de namen relatief netjes onder elkaar te krijgen heb ik Python gebruikt om alle labels evenveel karakters te laten bevatten. Dit werkt alleen goed wanneer je een non-proportioneel lettertype gebruikt (zie figuur 2).

Figuur 3 – Bereikbaarheidskaart (2013) oude stijl (links) vs nieuwe stijl 2020 (rechts).
Figuur 4 – Indexpagina oude stijl 2013 (links) vs nieuwe stijl 2020 (rechts).

Nadat de kartografie en de legenda’s goed zijn ingesteld komt de laatste fase en dat het is maken van een lay-out. Het samenstellen van zo’n lay-out in ArcGIS Pro is een tijdrovende klus. Ieder element (met zijn eigen verschillende eigenschappen) kan tot op de millimeter precies gepositioneerd worden op een pagina. Vooral het goed uitlijnen en indelen van de legenda kostte de nodige tijd. Met behulp van ‘Mapseries’ en door het tekenen van de gebieden als input voor de ‘Mapseries’ is het zo gelukt om één lay-out te gebruiken voor álle kaarten. Daarnaast moeten de gebieden nog op indexkaarten getoond worden. Dankzij een page-query heb ik dit kunnen oplossen met één enkele lay-out. De kaartlaag met de gebieden bevat alleen de locatie van het gebied, het kaartnummer en bij welke indexpagina het hoort. Mapseries maakt het dan mogelijk om heel eenvoudig een grote collectie identieke kaarten te maken. Het is de vervanging van de Datadriven Pages in ArcMap maar dan met enkele nieuwe features.

Verbeterde iconen

Het resultaat is een kaart met vernieuwde data van betere kwaliteit. Vooral de iconen zijn sterk verbeterd. Het gebruik van svg-bestanden in plaats van png maakt voor het printen een enorm verschil. De vernieuwde datasets met bospaden en waterlocaties worden nu in alle digitale kaarten gebruikt van de Veiligheidsregio IJsselland. Deze data worden ook gebruikt op de iPad en de applicatie LiveOpX, zodat de digitale informatie en de papieren kaart overeenkomen. De symbolen die in de papieren versie worden gebruikt zijn spoedig ook terug te zien in LiveOpX. Daarmee wordt de digitale kaart gelijk aan de papieren versie en krijgt men herkenbaarheid. Het vernieuwen van de kaarten blijkt zo ook een stap voorwaarts geweest te zijn voor de datakwaliteit van enkele datasets en de eenduidigheid in symbologie. De nieuwe kaarten zijn vanaf zomer 2020 in gebruik genomen.

Referenties

  1. Instituut voor Fysieke Veiligheid, www.ifv.nl
  2. pro.arcgis.com/en/pro-app/arcpy/get-started/installingpython- for-arcgis-pro.htm.

Auteurs