Ga door naar hoofdcontent
ArtikelenKartografie in Nederland 2011-2015
Nationaal rapport voor de 16e algemene vergadering van de Internationale Kartografische Vereniging (ICA)

Kartografie in Nederland 2011-2015

Dinsdag 18 augustus 2015Afbeelding Kartografie in Nederland 2011-2015

Cartography has a long tradition in the Netherlands. Today, this tradition is represented by the society “Geo-Information Nederland” (GIN) which, in 2003 resulted from a merger of several geo-information related societies, among them the “Nederlandse Vereniging voor Kartografie” (NVK). The main reason for the merger was the convergence of interests and activities among the societies towards geo-information at large. During the last four years the most prominent trend has been Open Data. Via the web portal PDOK (Public Services on the Map) www.pwdok.nl a large collection of Dutch governmental geo data sets are published as web services or direct downloads. The PDOK viewer offers options to preview the data. The purpose of this governmental initiative is to stimulate and innovate the use of geo-information. This report shows some innovations from Kadaster (the Dutch national mapping and cadastral agency), such as automated generalization and the Netherlands in 3D. In addition, the report shows a typical Dutch example of a cyclists route map, and the combination of old and new (for archeological excavations). Finally, the report shows an innovative map product as result of an optimal combination of Open Data. Each description of a cartographic product comes with a map title, a detail of the map and a short description in Dutch and English.  Enjoy this overview of current Dutch cartography. Menno-Jan Kraak (professor of Cartography)

GIS helpt mee een 17e -eeuws fort bloot te leggen

Bij een recente projectontwikkeling van het kazerneterreingebied in Venlo werden archeologen belast met het onderzoek van sporen van een 17e -eeuws fort dat nergens aan de oppervlakte zichtbaar was. Het voormalig militair terrein bestaat nu uit een verzameling militaire gebouwen die deel uitmaakten van de inmiddels verlaten Frederik Hendrikkazerne uit het begin van de 20e  eeuw. De vroege archeologische GIS-data werden op een bestaande kadastrale ondergrond van het gebied geprojecteerd. Maar het bleef vooralsnog onduidelijk hoe groot de omvang van dit van origine Spaanse gebastioneerde fort nu precies was en waar het nu precies gesitueerd was. Werkend met met de spaarzame archeologische data die er was en door het bestuderen van vestingbouwtechnieken uit de 17e  eeuw en historisch kaartmateriaal uit Nationaal Archief in Den Haag kon er een zeer gedetailleerde kaart worden samengesteld. De kaart werd met behulp van GIS gegeorefereerd waardoor gericht naar het oude fort gezocht kon worden. De kaart diende tevens als basis voor het verder plannen en coördineren van archeologisch onderzoek. Er zijn plannen om de data via een app op tablets of smartphones toegankelijk te maken zodat mensen onsite informatie over de objecten kunnen opvragen. De kaart is vervaardigd door Albert Kiefer in opdracht van de Gemeente Venlo, gebaseerd op gegevens beschikbaar gesteld door de commerciële archeologische bedrijven Archeodienst, BAAC en ADC, aangevuld met informatie uit het gemeentearchief van Venlo en Nationaal Archief te Den Haag

Uncovering a 17th century fortress with GIS

During a recent development project in Venlo, archaeologists were commissioned to investigate the remnants of a 17th century fortress that was completely hidden from sight. The former military grounds now contain a collection of military buildings from the now decommissioned Frederik Hendrik barracks, from the early 20th century. The archaeological GIS data was mapped on top of a current cadastral map of the area. However, the extend and exact location of this originally Spanish fortress and its bastions remained unclear. Based on the limited information, a detailed map of the fortress was compiled by learning about fortified building practices from the period and studying historical maps from the National Archives of the Netherlands. Using a GIS, this map was georeferenced and subsequently used to further search for this military structure in a very targeted way. The map also served as a basis for future planning and coordinating archaeological excavations. It is planned to make the data accessible via smart devices to allow people to query the data onsite. The map was created by Albert Kiefer for the municipality of Venlo (NL), based on data provided by commercial archeological companies Archeodienst, BAAC, and ADC, supplemented with data from the Municipal Archive of Venlo and the National Archives in The Hague.

De laatste witte vlek in het landelijk fietsnetwerk

Met recreatieve fietsknooppuntkaarten én infopanelen in Flevoland heeft de afdeling Cartografie, van Facto Geo Meetdienst, er mede voor gezorgd dat het landelijk fietsknooppuntennetwerk compleet is! Het knooppuntennetwerk is ontwikkeld voor de recreatieve fietser. Nederland is nu het enige land waar dit systeem – waarbij je fietst van knooppunt naar knooppunt – volledig is doorgevoerd. De voltooiing van het fietsnetwerk werd op 14 maart 2014 groots gevierd in Flevoland. De laatste ontbrekende puzzelstukjes van het landelijk fietsknooppuntennetwerk werden symbolisch gelegd door de wethouders van toerisme & recreatie van de gemeenten Dronten, Lelystad en Zeewolde. De nummers op de kaart, zoals in het hier uitvergrote kaartfragment 20, vormen de knopen in een netwerk van aantrekkelijke fietspaden. Op iedere nummerlocatie in het terrein staat een bord met een overzichtskaart zoals linksonder in het figuur. Bovendien staan er wegwijzers naar de direct bereikbare ander knopen (vanaf 20 gaat het om 21, 42 en 45). De fietser kan via de kaart zelf een route samenstellen, of een geselecteerde route kiezen en onderweg hoeft de fietser slechts de nummers in een bepaalde volgorde te volgen. Naast de regionale papieren kaarten met de knooppuntnetwerken zijn er ook verschillende websites beschikbaar waar men een route kan selecteren of uitstippelen. Het resultaat kan men als kaartje uitprinten en meenemen of exporteren naar een gps of app op de smartphone.

The last white spot in the Dutch cycle network

With leisure cycle maps and information panels across the province of Flevoland in the Netherlands, the Cycle Route Network has been completed. This (inter)national network works as follows: You determine your route and the number of kilometers you wish to cycle. You can cycle in all directions from reference point to reference point. On the red reference points you will find signs with a plan to map out the way. The Netherlands is the first country in the world where this system now has been fully implemented. Its completion was celebrated jointly by the towns of Dronten, Lelystad & Zeewolde on March 14, 2014. The numbers in the map, like in map section 20, enlarged overleaf, form the nodes in a network of attractive cycling routes. Every numbered location in the map represents an information panel with an overview map like the one at the bottom left overleaf. There are signposts indicating the direction of the other nodes nearby as well (from node nr 20 in the map those would be nodes nr 21, 42 and 45). With the help of these maps cyclists create their own routes, or choose a preselected (scenic) route; they navigate by simply following the numbers in a given sequence. Apart from the paper regional maps with their networks of nodes, cyclists can also access websites where they can download or plot preselected routes. These routes may be printed or exported to a GPS, or smartphone.

Open Topo: Topografie en Open Data

De open-datapolitiek in Nederland maakt het mogelijk gegevens uit diverse bronnen met elkaar te combineren tot interessante en zeer bruikbare kartografische producten, zoals het kaartfragment links laat zien. Het schema eronder toont welke open-databronnen gebruikt zijn bij de opbouw van het kaartbeeld. Van linksboven met de klok mee gaat het om de Top10NL-dataset van de Basisregistratie Topografie (BRT, beheerd door het Kadaster) – dat wil zeggen de standaard topografische kaart van Nederland, de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG, bijgehouden door de gemeenten), de OpenStreetMap (onderhouden door een open community, en vaak eerder bijgewerkt dan de officiële bestanden), het Actuele Hoogtebestand Nederland (AHN2, vier hoogtepunten per vierkante meter, vervaardigd voor de waterschappen, provincies en Rijkswaterstaat), de hydrografische data van Rijkswaterstaat en de Hydrografische Dienst, interessante punten uit het Openbare Orde en Veiligheid (OOV) bestand, het bestand Topografische Namen beheerd door het Kadaster, en de risico-objecten uit de risicokaart (vervaardigd door de provincies). De kaarten hebben een eigen ontwerp gekregen en worden enkele malen per jaar opnieuw op vier schaalniveaus gepubliceerd. Op de website www.opentopo.nl kan men kiezen voor vier detailniveaus die uitgedrukt zijn in pixels per kilometer. De 200, 400, 800 en 1600 pixels per kilometer komen ongeveer overeen met respectievelijk de kaartschalen 1:50 000, 1:25 000, 1:12 500, en 1:6250. Voor het downloaden wordt dezelfde bladindeling gehanteerd als bij de topografische kaarten van het Kadaster. Het traditionele kaartontwerp is door Jan-Willem van Aalst, de initiatiefnemer van het product, aangepast om de combinatie van gegevens zo harmonieus mogelijk op elkaar af te stemmen, waarbij de kleurkeuze gebaseerd is op associatieve kleuren met gebruikmaking van verzadiging en lichtheid om de juiste contrasten te bereiken. Het Kadaster is de nationale karteringsorganisatie in Nederland; Rijkswaterstaat is de uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu die het hoofdwegennetwerk en het hoofdwaterwegennetwerk beheert en tevens verantwoordelijk is voor het waterbeheer.

Jan-Willem van Aalst (info@imergis.nl)/www.opentopo.nl

Open Topo: Topography and Open Data

The open Data policies in the Netherlands open up opportunities to mix and match data from different sources and create interesting and useful maps. The map detail shown here overleaf has been created from (clockwise in the scheme) data from the Top10NL dataset of the Key Register Topography (BRT, Kadaster) – the Dutch topographic map – from the Key register Addresses and Buildings (BAG, maintained by the municipalities), the OpenStreetMap, maintained by an open community and frequently more up to date than the official datasets, from the digital elevation model of the Netherlands (AHN2, with four spot heights per square meter, produced on behalf of district water boards, the provinces and Rijkswaterstaat), hydrographic data from Rijkswaterstaat and the Hydrographic Survey, points of interest from the Risk and Resilience data file, from the toponym database maintained by Kadaster, and from risk objects taken from the provincial risk maps. The maps have their own design and are published several times a year at four scale levels. At the website www.opentopo.nl one may opt for one of the four available resolution levels, expressed in pixels per kilometer. The 200, 400, 800 and 1600 pixels per kilometer levels roughly match map scales 1:50 000, 1:25 000, 1:12 500, and 1:6250 respectively. The files can be downloaded using the same sheet subdivision as used for the topographic map produced by the Kadaster, the national mapping agency in the Netherlands. The traditional map design has been adapted by Jan-Willem van Aalst, who initiated the project, in order to attune the combination of datasets as harmoniously as possible. The colour selection has been based on associative colours, using saturation and lightness in order to arrive at the proper contrasts. Kadaster is the Dutch national mapping and cadastral agency; Rijkswaterstaat is part of the Dutch Ministry of Infrastructure and the Environment and responsible for the design, construction, management and maintenance of the main infrastructure facilities in the Netherlands. This includes: the main road network, the main waterway network and the main watersystems

Jan-Willem van Aalst (info@imergis.nl)/www.opentopo.nl

De constructie van een landsdekkend virtueel 3D-model van Nederland

Onder leiding van het Kadaster is in 2014 een project uitgevoerd waarin een landsdekkende reconstructie van een virtueel 3D-model van Nederland is gemaakt op basis van de 2D-object-georiënteerde TOP10NL (1:10K)-database en het op laserscanning gebaseerde hogeresolutie-AHN-hoogtebestand. Bij de reconstructie is gebruik gemaakt van de semantiek in de 2D-database. De gegevens in het AHN-bestand zijn gefilterd in grond en niet-grond punten. In de eerste categorie vallen alle punten die in polygonen met de klasses terrein, water en wegen vielen; de overige punten zijn gebruikt om 3D gebouwen te reconstrueren. Het werkproces bestaat uit drie stappen: voorbereiding, 3D-reconstructie, en nabewerking. De 3D-reconstructie is zeer tijdrovend en wordt uitgevoerd op vlakken van 1 bij 1 km, om in een aparte stap weer te worden samengevoegd tot een naadloos bestand. Het geheel Nederland dekkende bestand is beschikbaar als Open Data en wordt verder ontwikkeld op basis van reacties uit het werkveld. Het model kan gebruikt worden in vele toepassingen, waarbij gedacht kan worden aan bijvoorbeeld geluids- en luchtkwaliteitsmodelering, schaduwanalyse en hitte-eilandberekeningen.

The construction of a nationwide 3D virtual model of the Netherlands

In 2014, the Kadaster (the National Mapping and Cadastral Agency in the Netherlands) managed a project to reconstruct a nationwide 3D virtual model of the Netherlands from a 2D object oriented database at 1:10k (TOP10NL) and high resolution Lidar data (AHN). The reconstruction process used the semantics of the 2D database. The Lidar data has been filtered into ground points, assigned to the map polygon classes ‘terrain’, ‘water’ and ‘roads’, and non-ground points, which are used to reconstruct 3D ‘building’ blocks from 2D polygons. The workflow consisted of three stages: data preparation, 3D reconstruction, and post processing. The 3D reconstruction stage required the longest processing time and was therefore done tile-bytile (of 1×1 km). An additional step was needed to produce a seamless 3D model across tiles. The countrywide 3D model of the Netherlands is available as open data and will be further developed based on user-feedback. The 3D model can be used in a wide variety of applications, i.e. from noise and air quality modeling to shadow analysis and heat island calculation.

Geautomatiseerde generalisatie in het productieproces van het Kadaster

In 2010 begon een voorstudie naar de introductie van geautomatiseerde generalisatie in het productieproces. Sinds 2013 gebruikt het Kadaster zelfs een volledige geautomatiseerde methode om de topografische kaart 1:50.000 te genereren vanuit het TOP10NLbestand (1:10.000). Één van de grote uitdagingen bestond uit het herdefiniëren van de specificaties nodig voor de geautomatiseerde generalisatie, met inachtneming van bestaande richtlijnen en gebruikerswensen. De nieuwe specificaties zijn uiteindelijk via iteratieve testen en gebruikersevaluaties door de hoofdgebruikers tot stand gekomen. Er vinden tijdens het generalisatieproces geen interactieve handelingen meer plaats. Het totale generalisatiewerkproces is geïmplementeerd in de Model Builder van ArcGIS, en bestaat uit drie hoofdmodellen en meer dat 200 submodellen die ieder verantwoordelijk zijn voor het oplossen van specifieke generalisatie problemen. Het bovenste kaartfragment toont een deel van de stad Zwolle (TOP10NL) en in het ingekaderde deel van het onderste kaartfragment toon het resultaat van het geautomatiseerde generalisatieproces. Met zesendertig parallelle processen in Python kan het generalisatieproces voor geheel Nederland in ongeveer 50 uur worden uitgevoerd. Binnen drie weken kan er zo landsdekkende 1:50.000 data worden geproduceerd uit de TOP10NL, inclusief de voorbereiding, de generalisatie en de visualisatie. Momenteel wordt er enkele keren per jaar een bijgewerkte 1:50.000 dataset uitgeleverd, enkele momenten na de vrijgave van een bijgewerkte TOP10NL. Op basis van de huidige ervaringen met de 1:50.000 wordt er ook gewerkt aan de geautomatiseerde generalisatie van de topografische kaart 1:100.000. Bovendien wordt erover nagedacht hoe de TOP10NL afgeleid zou kunnen worden van de grootschalige kaart 1:1000.

Operational Automated Generalisation at Kadaster NL

Since 2013 the Netherlands’ Kadaster (the national mapping and cadastral agency in the Netherlands) applies a fully automated workflow to produce 1:50 000 maps, based on the 1:10 000TOP10NL database. One of the main challenges was redefining specifications for automated generalisation, taking existing guidelines as starting point while assuring that user requirements were met. Therefore the new map specifications were defined by iterative testing and evaluating intermediate results by our main customers. The complete generalization workflow was implemented within the ArcGIS Model builder tool. The workflow consisted of three main models and about 200 sub models that are responsible for each specific generalization problem that we needed to solve in the process. With thirty-six parallel processes run in Python, the core generalisation process for the complete Netherlands is performed within approximately 50 hours. In a three weeks process countrywide 1:50 000 data can be produced from 1:10 000 data including pre-processing, generalisation and visualisation. Today a new version of the 1:50 000 map is released with every new release of the 1:10 000 map which happens several times a year. Based on the experiences with the new 1:50 000 product, the automated generalisation approach is being extended to the 1:100 000 map. In addition it is being studied whether the 1:10000 TOP10NL map series can be derived from the large scale maps at scale 1:1000.

Menno-Jan Kraak ,
Paul Liesting ,
Jan-Willem van Aalst