Ga door naar hoofdcontent
ArtikelenKeramieken kaart van Delft

Keramieken kaart van Delft

Donderdag 1 oktober 2020Afbeelding Keramieken kaart van Delft

Delft is een kaart rijker. Op 26 juni heeft burgemeester Marja van Bijsterveldt het stadhuis in de Keramieken Kaart van Delft geplaatst, als sluitstuk van dit enorme project. Op het terras van ‘t Postkantoor kunnen we mooi het publiek dat naar de kaart kijkt in de gaten houden. Een prima plek voor een interview met Nan Deardorff-McClain, maker van dit alles. Nou ja, maker… gezien de manier waarop dit is aangepakt heeft ze meer als projectleider opgetreden.

Je woont sinds 2008 in Delft en sinds die tijd ben je ook de stad van mozaïekkunst aan het voorzien. Hoe is dat zo ontstaan?

“Jaren geleden kreeg ik een boek over mozaïek van mijn moeder, die zelf in de kunsten werkte. Dat boek heeft tijden in de kast gestaan, maar toen ik het toch een keer opensloeg was ik verknocht. Mozaïeken bleek ook helemaal niet zo eenvoudig. De eerste keer was… a total disaster! Maar stap voor stap werden de resultaten mooier. In Delft woonde ik naast een hele lelijke muur, tegenover het filmhuis. Ik vroeg aan iemand uit de buurt of het wat zou zijn als ik daar een mozaïek op zou maken. Daar werd heel positief op gereageerd, en het duurde niet lang voor we met een aantal buurtbewoners dat hadden gemaakt. De gebruiker van het pand vond het prima! Dat die geen eigenaar was wisten we niet. En ook met de benodigde vergunningen waren we een beetje erg naïef op dat moment; we wisten niet dat die nodig zouden zijn.”

“Toch bleek dat geen belemmering. De gemeente zag het als een verbetering van het stadsbeeld, en heeft helemaal niet moeilijk gedaan. Dat was ook lastig geweest, want dit werk won dat jaar ook de Le Compteprijs, een prijs voor de beste verfraaiing van het Delftse stadsbeeld, die jaarlijks wordt uitgereikt door Delfia Batavorum, de (behoorlijk gezaghebbende) historische vereniging in Delft. Sowieso is de gemeente Delft altijd positief over onze projecten. Sindsdien heb ik al meer projecten gedaan, de gemeente is eigenlijk altijd enthousiast.”

En nu dan de Keramieken Kaart?

Hoe ben je daarop gekomen? “Ik wilde al een tijd een kaart maken van mozaïek, maar een gewone kaart wordt altijd zo plat. Het moest zo’n kaart zijn waarop de huizen in aanzicht staan (een figuratieve kaart), en ik wilde ook dat de elementen in de kaart nog te zien zijn in het Delft van nu. De Paardenmarkt moest er daarom ook op staan, dus dateren van na de Delftse donderslag. Bij het antiquariaat zag ik de kaart van Frederik de Wit uit de stadsatlas van 1698 en die was eigenlijk precies goed. Nog voldoende van nu, maar met het mooie beeld van toen.” Maar deze kaart is toch geen replica van die kaart van De Wit? “Het stratenpatroon is hetzelfde. Alleen als je alle huisjes erin zou zetten zoals ze er nu instaan, zou het heel priegelig worden. We hebben het verschaald, nu heb je ongeveer één keramieken huis voor elke vijf huizen op de originele kaart.” We zien keramieken huisjes en ook veel tegelmozaïek erin. Hoe werkt dat technisch? “Het eerste voorstel was er van die KLM-huisjes in op te nemen door daar de voorgevels af te slijpen en die te plaatsen. Maar het was veel interessanter om mensen hun eigen huizen van klei te laten maken, daar wordt de kaart veel persoonlijker van. Iedereen mocht dat in pop-upworkshops komen doen. Die kleihuisjes zijn vervolgens geglazuurd en gebakken. In totaal zijn er zo meer dan duizend klei-elementen gemaakt, in meer dan twintig workshops.” “Bij het inpassen van alle elementen op de kaart kan je dan de huizen een plek geven, en de grachten en wegen maak je daarna met mozaïek. Dat is ook al een hele organisatie op zich. De hele kaart is 18 vierkante meter, dat is enorm, we hebben het verdeeld in 45 panelen van 60×70 centimeter (volgens een handgemaakt tiling schema, EM). Die zijn weer in meerdere workshops ingevuld.”

Wie kwamen er eigenlijk allemaal op die workshops?

“Op de zaterdagen kwamen er wel vaak dezelfde buurtbewoners, maar ik heb ook heel goede herinneringen aan de workshops die we speciaal hebben gedaan met de deelnemers van het taalzomerkamp. Daar leren vluchtelingenkinderen de Nederlandse taal. Tijdens zo’n workshop wilde één van de kinderen muziek opzetten, maar een jongen overtuigde ze dat niet te doen, want dat zou ten koste gaan van het in het Nederlands praten over mozaïeken. Dat is toch heel anders de taal leren dan in een gewone klas… En ook hebben we workshops gedaan met de internationale studenten van het IHE. Het idee is ook dat je dan aan een kaart van de stad werkt waar je verblijft, en zo meer over die stad te weten komt.”

Kinderen, studenten, buurtbewoners… er lijkt geen leeftijdsgrens te zijn!

“Klopt. Kleien begint al bij twee jaar. Verbazingwekkend wat er dan al uitkomt. En als je kinderen een hamer geeft om tegels kapot te slaan voor je mozaïek… maar aan de andere kant, soms wil je er ook échte professionals bij betrekken. Bas van der Wulp van het mobiele stadsarchief heeft er bijvoorbeeld voor gezorgd dat de spelling van alle straatnamen klopt met de schrijfwijze uit de tijd van De Wit.”

Nog verrassende dingen meegemaakt?

“Er zitten zo’n 35 easter eggs in de kaart verborgen. Dingen die je niet verwacht op een oude kaart. Zonnepanelen op een dak. Fietsen in de gracht. Plassende studenten. De workshopdeelnemers hebben hiermee de kaart in het Delft van nu gebracht. Ik heb ook niet gezegd dat dat niet mocht. Alleen in verwondering gekeken… en veel stilletjes geglimlacht.”

Ging het wel eens fout?

“Alleen technisch. We wilden eerst de straatnaambordjes in een bordeauxrode kleur doen. In een test had dat heel mooi uitgepakt. Alle straatnamen gingen de oven in, en ze kwamen er allemaal slecht uit. Dan heb je toch wel heel veel werk voor niks gedaan. En zoveel oventijd hadden we ook weer niet. Uiteindelijk zijn we voor (Delfts) blauw gegaan, daarvan wisten we zeker dat het goed uit de oven zou komen. Oh, en voor de opening was het stadhuis achtergehouden. Ik ben blij dat we die nog even hebben gepast voor de burgemeester kwam. Het was allemaal uitgemeten, maar we hebben toch even de Dremel™ moeten gebruiken.”

En nu? Weer een kaart?

“Ja, ik zou het geweldig vinden om weer zo’n kaartproject te doen. Als er een andere stad is die zo’n project zou willen doen, graag! Het is echt een superproject voor community-building, en mozaïek is ook de perfecte metafoor daarvoor: alle kleine stukjes samen vormen het geheel, en alle stappen die je in het proces zet hebben invloed op het eindresultaat.”

Auteurs

Afbeelding voor Hans van der Kwast

Hans van der Kwast

Volledige biografie
Afbeelding voor Erik Meerburg

Erik Meerburg

Erik Meerburg is Customer Success Manager bij B3Partners.

Volledige biografie