Ga door naar hoofdcontent
ArtikelenLandadministratie-expertise. Passend bij elk doel, made in Holland
Voorbeelden uit Nepal, Indonesië en Mozambique

Landadministratie-expertise. Passend bij elk doel, made in Holland

Woensdag 1 april 2020Afbeelding Landadministratie-expertise. Passend bij elk doel, made in Holland

In veel landen is minder dan 30% van de landrechten formeel vastgelegd. Dat zorgt voor onenigheid over rechten op grond, ongecontroleerde gebiedsontwikkeling en minder productief grondgebruik. Het kan zelfs leiden tot een tekort aan overheidsinvesteringen in grond en infrastructuur. In een eerder artikel (Geo-info, januari 2018) lieten we zien hoe het Kadaster zijn kennis over landregistratie deelt met andere landen en daarbij een specifieke methode toepast: Fit-For-Purpose Land Administration (FFPLA). Passend-Bij-Het-Doel.

Snellere en goedkopere technieken, toegesneden op de lokale behoeften en capaciteit, in tegenstelling tot een generieke standaardmethode. Indit artikel laten we zien hoe FFPLA internationaal steeds meer wordt omarmd. Met voorbeelden uit Nepal, Indonesië en Mozambique.

De Fit-For-Purpose aanpak voor landadministratie

Kadastrale kartering en landregistratie gebeuren vaak via trage en dure methoden, die afhankelijk zijn van enkele vaardige en gecertificeerde professionals. In 2015 ontwikkelden FIG (internationale federatie van landmeters), de Wereldbank en het Kadaster een alternatieve methode. Bedoeld om rechtszekerheid te realiseren binnen relatief korte tijd, tegen relatief lage kosten. Hierbij worden vaak juist lokale experts betrokken, die de gemeenschap trainen en burgerparticipatiemogelijk maken. Ook worden samenwerkingen opgezet tussen overheid, bedrijfsleven en wetenschap. Deze aanpak is nu breed erkend binnen de mondiale landadministratie-kringen. Ook wordt FFPLA genoemd in het concept Framework for Effective Land Administration (FELA) van de UN Committee of Experts on Global Geospatial Information Management (UNGGIM).

Nepal: testen van technieken om informele landrechten vast te leggen

Het landadministratie-systeem van Nepal registreert uitsluitend formele landrechten in het nationale kadaster. Veelal op papier, niet digitaal. Buiten dit system bestaan ook informele landrechten, vaak op grond bestemd voor akkerbouw en bewoning. Het gaat hierbij om ongeveer 10 miljoen percelen. Een groot gedeelte van de Nepalese bevolking heeft dus geen eigendomsbewijs en leeft nagenoeg zonder rechtszekerheid. Hierdoor zijn mensen terughoudend om op hun grond te (her) bouwen of te investeren. Ze hebben niet alleen minder toegang tot basisvoorzieningen, maar ook tot regelingen voor compensatie en overheidsgiften, vooral na natuurrampen, die Nepal vaak treffen. Vanwege deze urgentie wordt nu FFPLA ingezet, met hoge-resolutie satellietbeelden om de gegevens van informele landrechten bij te werken. Nepal ziet de bijdrage van het Kadaster bij de FFPLA-introductie en trainingen als een manier om haar landregistratie-doelen te behalen. Dit is vooral belangrijk voor vrouwen en kwetsbare groepen.

Vraagstukken rond land cruciaal voor behalen Sustainable Development Goals

 

Landrechten vaststellen, grondgebruikers erkennen en zorgen voor duurzame gebiedsontwikkeling; ze worden gezien als onmisbaar voor maar liefst 70% van alle SDG-graadmeters. Zonder ondersteunende en inclusieve landadministratie-systemen kunnen de SDG’s niet behaald worden.

Indonesië: systematische en participatieve landadministratie

De Indonesische archipel wordt voortdurend bedreigd door natuurrampen zoals aardbevingen, overstromingen en ontbossing. Een van de grootste uitdagingen is om in afgelegen gebieden rechtszekerheid te bieden. De Indonesische regering streeft ernaar om uiterlijk 2025 alle ongeregistreerde percelen te hebben vastgelegd. Aangezien er ook nog een achterstallige werkvoorraad lag van meer dan 50 miljoen geregistreerde percelen, lanceerde de overheid een systematische landregistratie voor alle percelen: Pendaftaran Tanah Sistematik Lengkap (PTSL). In 2018 bevatte PTSL al 7 miljoen percelen. Echter, het proces verliep traag door juridische randvoorwaarden, grensonenigheden en metingen. Een nieuwe aanpak kwam via LAND, een samenwerkingsverband tussen het ministerie van BZK en het Kadaster. De nieuwe PaLaR-aanpak (Participatory Land Registration) is een samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, lokale NGO’s (maatschappelijke organisaties) en wetenschap. Het maakt mensen meer bewust van gender en inclusiviteit. Ook gebruikt het nieuwe methoden, zoals GPS, visuele grensaanduidingen en apps. Vertegenwoordigers uit de gemeenschap verzamelen ruimtelijke en juridische data met hulp van bedrijfsleven, onder toezicht van overheidsmedewerkers. De PaLaR-proef laat zien dat FFPLA tijd en geld bespaart.

Mozambique: landsdekkende kaarten door samenwerking overheid en markt

Mozambique streeft ernaar om 5 miljoen landrechten te registreren. Na verschillende burgerconflicten hebben regeringen geprobeerd om landrechtinformatie van personen en gemeenschappen vast te leggen, met oog op de beschikbare overvloed aan natuurlijke bronnen. De bestaande wetgeving bood geen technische houvast voor het karteren en registreren van gemeenschappen. Hierdoor kwam FFPLA in beeld. Via fondsen van onder meer LAND, werd de FFPLA-registratie gefinancierd en werden de kosten beperkt. De landelijk topografische dienst leidt en controleert de kartering, terwijl landmeters van bedrijven het meeste werk verrichten in het veld. Het bedrijfsleven ontwikkelt FFPLAmethoden voor het vastleggen van gegevens die passen bij de betreffende gemeenschap, waaronder het gebruik van mobiele apparatuur, goedkope satellietnavigatiesystemen (GNSS), animatiebeelden, digitalisering en veldtekeningen.

Wat is het vervolg?

De drie voorbeelden laten zien hoe FFPLA in de praktijk werkt in verschillende landen. Ze laten ook het belang zien van een goede samenwerking tussen de directe belanghebbenden, waaronder overheid en bedrijfsleven. Zo kunnen er op maat en op grotere schaal landadministraties opgezet worden in landen op het Zuidelijk halfrond.

Meer weten?

 

Lees The guide for surveyors on adoption and adaptation of Fit-For-Purpose Land Administration. Je vindt deze gids via de webpagina van onze internationale activiteiten: www.kadaster.nl/internationaal