Ga door naar hoofdcontent
ArtikelenMaritieme risicokaart

Maritieme risicokaart

Vrijdag 26 maart 2021Afbeelding Maritieme risicokaart

Beste lezer,

Thematische kaarten zijn er te kust en te keur; onze maatschappij is er inmiddels fysiek en digitaal van vergeven. In deze editie van Geo-Info nemen we de digitale Riskmap 2021 van de gelijknamige organisatie met de ‘Maritime Version’ ter bespreking. Over het algemeen zien en kijken we naar kaarten met landthema’s, maar deze keer onderzoeken we de visualisatie van de ‘risks’ in de ‘coastal areas’ en bijbehorende zeeën. De Riskmaps zijn al decennialang een jaarlijks terugkerend fenomeen: internationaal georiënteerd en geëvolueerd vanuit een enkele wereldkaart met verzamelde ‘risks’ tot goed onderbouwde enkelvoudige thema’s op verschillende kaarten.

Kwaliteit en visies met een diversiteit aan achtergronden en eventuele ‘dubbele’ agenda’s van de makers zijn niet altijd even duidelijk, maar de ontwikkelingen binnen het thema geven op de kaart visueel toch altijd een helder en herkenbaar beeld.

Vrijwel alle thema’s worden op/met de bekende Mercator-kaartprojectie afgebeeld, zodat plaatsen, regio’s en landen eenvoudig te herkennen zijn. Keuzes op kartografische bases laten helaas toch weleens te wensen over. De Open Kaart-recensies geven daar weer mooie voorbeelden van.

Begrijpelijk is dat de mondiale Covid- 19-kaarten op dit moment de meest bekende Riskmaps zijn, met daarnaast bijvoorbeeld klimaat-, armoede- en politieke kaarten. Op internet vindt u naast deze genoemde thema’s nog vele andere ‘Risks’ – waarvan een aantal binnen uw organisatie zeker interessant en informatief kunnen zijn!

Peter Weenink, redacteur

Wat wij ervan denken:

Ad van der Meer

Goed om het eens over een kaart te hebben met de zee als onderwerp. Een uitnodigend exemplaar, deze maritieme risicokaart. Het landgedeelte van de Aarde is niet-storend grijs afgebeeld, met landsgrenzen en wat grote meren in wit, en dat is ook genoeg. Zo komen de kleuren en teksten van het onderwerp duidelijk in beeld, niet gehinderd door achtergrondruis.

Maritiem risico blijkt niet alleen te bestaan uit piraterij (wat ik eerst dacht), maar kan ook een oorzaak vinden in conflicten tussen kuststaten en terrorisme. Ook vijftien gevaarlijke havensteden dragen aan dit risico bij, en elf locaties waar veel verstekelingen opduiken. Op de kaart zien we bekende gevarenzones als de Oost-Afrikaanse kust voor Somalië, Libië en de Straat van Hormuz. Maar er zijn ook minder bekende wateren waar het niet erg pluis is: bijvoorbeeld voor de kust van Bangladesh en Venezuela, en een onverwachte strook matig risico om grote delen van Latijns-Amerika. Ook de risicokleur van de Zwarte Zee valt op, maar die zal te maken hebben met de militaire spanningen tussen Rusland, Oekraïne en Georgië.

Inhoudelijk niet helemaal evenwichtig vind ik dat voor de gebieden mét risico een strookbreedte van 200 mijl is genomen, maar voor de gebieden met zeer laag risico alleen een strookje van 12 mijl. Dat trekt de aandacht uiteraard naar met name de oranjerode zeegebieden, maar toont de wereld onveiliger dan hij in feite is.

In zijn totaliteit is de kaart een toonbeeld van heldere kartografie. Het is ook interessant om eens een keer een kaart te zien met de territoriale grenzen in zee. Het enige wat ik minder geslaagd vind, is dat de uitvergroting van de Perzische/Arabische Golf midden in het Aziatisch vasteland is geplaatst. Het levert een rommelig beeld op, met die grenzen die aan weerszijden van het detailkader doodlopen. Dat had bijvoorbeeld beter onderaan gekund, naast het detail voor de Golf van Guinea.

Harry Bronkhorst

Gelukkig heb ik er geen last van, maar kaarten met in elkaar overlopende kleuren zijn voor kleurenblinden mogelijk een probleem. Bij het nauwkeuriger bekijken, vallen enkele zaken op. De veilige gebieden worden maar met een heel dun randje aangegeven, terwijl alle andere kleuren een grotere rand meekrijgen. Soms worden er hele gebieden ingekleurd, zoals de Arabische Zee, de Golf van Guinee en de wateren tussen de eilanden van Indonesië. De breedte van de gekleurde randen lijkt, naast de kleuring, ook de ernst van de problemen aan te geven. Het meest rode legendaitem ‘extreme’ komt op de kaart helemaal niet voor, waarschijnlijk is deze kleur enkel voor ‘zeeslagen’. De overige subthema’s die aangeven waar de gevaarlijkste havens zijn en waar je het meeste risico loopt om gekidnapt te worden, voegen informatie toe en storen verder niet.

Na een eerste blik blijkt toch dat de risico’s op de kaart veel te simpel worden weergegeven. Zeker handig, dat kleurenpalet, maar in de legenda valt te lezen dat de risico’s heel divers kunnen zijn: piraterij, grensconflicten, terrorisme, vluchtelingenproblemen, criminaliteit in havens etc. Ik heb dan direct behoefte aan een aparte kaart per deelthema. Waar zitten de piraten? Waarom wordt Cuba wel als heel veilig gezien maar onze overzeese gebiedsdelen minder? Misschien zal het geel aangegeven ‘medium’-risico rond de Antillen met drugssmokkel te maken hebben. Maar Cuba heeft toch een grensprobleem met Guantanamo Bay? Heel Rusland wordt als veilig beschouwd, maar voor de kust van China geeft men een ander signaal af. Door het samenvoegen van deze risico’s tot één thema zijn deze zaken niet met zekerheid te verklaren.

Nog een kartografisch slordigheidje: het lijkt wel of men links naast de zuidpunt van India een vuiligheidje op de pdf heeft achtergelaten. Het zijn waarschijnlijk de Malediven die in het bronbestand van de landmassa’s zijn opgenomen, maar waaromheen geen gekleurde rand is getekend. Het blijkt maar weer dat kaartmaken een echt vak is. Tot slot nog een observatie: rond de meest noordelijke en zuidelijke landen zijn de risico’s ‘very low’. Waarschijnlijk houden piraten enkel van mooi weer?

Ronald Bokhove

Scheurbuik hebben we bedwongen, maar varen over de wereldzeeën is nog niet van gevaar ontbloot. Hoe dichter bij de evenaar hoe groter de risico’s. Kijk maar eens op de kaart. Een oppervlaktegetrouwe projectie was misschien beter geweest; dan waren de toch altijd wat verstorende inzetkaartjes niet nodig. Op gematigde breedten en in de poolstreek geldt toch vooral ‘kust veilig’. Blijft dat zo of leiden noordelijke doorvaarten in de toekomst tot nieuwe territoriale conflicten en risico’s voor de scheepvaart?

Met de kleuraanduiding van donkergroen (heel laag risico) via geel naar donkerrood (heel hoog risico) is niets mis. Anderen zeggen dan dat het weinig verrassend is, maar kleuren worden pas intuïtief als je ze heel vaak op dezelfde manier gebruikt, zodat ze herkend kunnen worden. De hoogste alarmfase zie je alleen terug in de legenda. En ik maar denken dat de wereld twee jaar geleden zijn adem inhield toen de marine van Iran in de Straat van Hormuz oog in oog stond met de zeemacht van de Verenigde Staten. Misschien is het gevaar inmiddels geweken; de kaart geeft de maritieme risico’s in 2021 weer.

Heeft de breedte van de kleurenbaan langs de kust nog betekenis? Je zou dan toch denken dat je de gehele Oost- en Noordzee, misschien ook de Atlantische Oceaan groen kunt inkleuren. Zoals de Hudsonbaai in Canada. Opvallend is dat in de binnenzeeën het gevaar overal eender is, langs welke kust je ook vaart: kijk maar naar de Zwarte Zee (gemiddeld risico) en de Kaspische Zee (laag risico). Waar is de kwalificatie eigenlijk op gestoeld? Met zes variabelen kan het nog een heel gereken worden om tot een kleurwaarde te komen, maar de lezer komt er niet achter. Ik neem de proef toch maar niet op de som. Je hoort van kapingen die jaren duren… Lijkt me geen prettig vooruitzicht!

Referenties:

Auteurs

Peter Weenink ,
Ad van der Meer ,
Harry Bronkhorst ,
Ronald Bokhove