Ga door naar hoofdcontent
ArtikelenOIV-plugin voor QGIS maakt het de brandweer gemakkelijk

OIV-plugin voor QGIS maakt het de brandweer gemakkelijk

Vrijdag 18 juni 2021Afbeelding OIV-plugin voor QGIS maakt het de brandweer gemakkelijk

Verschillende veiligheidsregio’s hebben de handen ineengeslagen en laten samen nieuwe toepassingen ontwikkelen. Dat gaat niet vanzelf: net als bij gemeenten is elke regio vrij om te beslissen op welke manier ze hun taken het beste kunnen uitvoeren. Dat zorgt voor keuzevrijheid, met het risico op versnippering. De samenwerking tussen de brandweerregio’s in de ontwikkeling van de OIVplugin (Operationele Informatie Voorziening) zorgt voor structuur en eenheid, met de vrijheid er zelf eigen elementen aan bij te dragen. Een gesprek met Joachim Tempelaars en Joost Deen over dit project.

De ‘good old’ bereikbaarheidskaart

Erik: “Ik begrijp uit eerdere gesprekken dat er nogal een uitgebreide historie aan dit project vastzit. Om eerlijk te zijn verbaast me dat een beetje. In de basis is het toch helemaal niet ingewikkeld. Vroeger waren er ook al de bereikbaarheidskaarten. Mappen met kaarten die in de wagens meegenomen werden, zodat op de plek van de brand de brandweer wist wat ze te wachten stond. Tenminste… als de kaarten actueel waren, en het object of gebied waar je naartoe ging ook daadwerkelijk in de bereikbaarheidskaart was opgenomen. Dus zou je denken dat dat nu toch veel simpeler kan, als je al die objectinformatie in een GIS-oplossing hebt?”

Actueel houden

Joachim: “Ja, zeker. Digitale bereikbaarheidskaarten vormden een tijd lang het toverwoord. En dat is in principe nog steeds zo, al wordt er tegenwoordig over repressieve objecten en bijbehorende repressieve objectinformatie gesproken. Maar de grote uitdaging is nog steeds: hoe houden we deze objecten actueel, met een minimale beheerlast? En ja, daar zijn we continu mee bezig. Het gaat ook niet over een paar objecten. Maar laat ik wat over die start vertellen, dan vallen die puzzelstukjes vanzelf op de juiste plaats.”

Joachim Tempelaars is geo-beheerder van de Veiligheidsregio Brabant Zuidoost en voorzitter van de IFV Werkgroep OIV-applicaties.

Joost Deen is senior consultant bij SafetyCT en de ontwikkelaar in dit project. Eerder was hij ook via de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord mede-aanstichter van dit project. Joachim en Joost worden geïnterviewd door Erik Meerburg, die dit een geweldige ontwikkeling vindt vanuit zijn rol in de QGIS-gebruikersgroep. Buiten zijn vrije tijd is hij actief bij B3Partners, de Geo Academie en de TU Delft.

Aanbesteding

Joachim vertelt over de aanloop van het traject. “Die was heel apart. Er stond een aanbesteding voor de operationele systemen op de rol, met als doel daar 25% op te bezuinigen. Al snel kwamen we erachter dat de hele doorloop tweeënhalf jaar zou duren. Wat zouden we dan in de tussentijd doen? We gingen natuurlijk niet wachten, want we zagen wat er allemaal aankwam aan digitaal werk. Dát was het moment dat we een soort tijdelijke tussenoplossing hebben opgezet, gebruikmakend van QGIS en GeoServer.”

Pilotproject

Joachim Tempelaars (links) en Joost Deen (rechts) (beeld: Erik Meerburg)

Joost vervolgt: “We hebben destijds wel een voorlopig Programma van Eisen opgesteld, met als doel een aanbesteding te starten. Binnen de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord kregen we met precies eenzelfde bezuinigingsstelling te maken. Als een soort van vrijdagmiddagproject zijn we toen een pilotproject gestart om het maken en beheren van repressieve objectinformatie in QGIS te realiseren. Natuurlijk toen allemaal nog op QGIS 2.”

Draagvlak creëren

“We hadden natuurlijk ook te maken met bestaande processen”, vertelt Joachim. “De mensen die de objecten intekenen waren allemaal gewend aan CAD. Een deel daarvan zag wel de meerwaarde van GIS, maar daarbuiten moesten nog wel wat mensen overtuigd worden. Dat lukte eigenlijk pas toen we niet alleen de invoerkant hadden georganiseerd, maar ook een viewer hadden om de informatie te tonen. Voor ons was de viewer een soort bijvangst, maar om de organisatie te overtuigen bleek het achteraf de hoofdvangst. Het trok echt mensen over de streep, doordat ze zagen wat er beschikbaar kwam. Zo werd ik in de wandelgangen steeds vaker de ‘mapsman’ genoemd.”

Informatiemodel

Joost: “Ook onder de motorkap hebben we hard gesleuteld. Om objectinformatie tussen de verschillende veiligheidsregio’s te kunnen uitwisselen was het noodzakelijk om een informatiemodel op te stellen. Binnen de vakgroep Geo van het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) is de verantwoordelijkheid voor dit informatiemodel belegd. Onder het IMOOV (Informatiemodel Openbare Orde en Veiligheid) hangt nu ook het IMROI (InformatieModel Repressief ObjectInformatie). Dat model vormt de basis van de objectenregistratie. Je kunt dit ook niet alleen doen, hiervoor heb je expertise uit alle veiligheidsregio’s nodig; het moet echt een door betrokkenen gedragen model zijn.”

Rechtstreeks de juiste symbolen onder de juiste hoek in de kaart zetten, en uiteraard direct de database in (bron: Erik Meerburg).

Brandweer

Voor de brandweer is een actuele objectenregistratie bijzonder belangrijk, legt Joachim uit. “Met up-to-date informatie kunnen zij zich optimaal voorbereiden op een ‘repressieve inzet’ en zo effectief en efficiënt mogelijk te werk gaan. Daarbij moet je denken aan alles wat voor de brandweer belangrijk is, maar waar de BGT ophoudt: waar zitten ingangen, afsluiters en dat soort zaken? Maar ook zaken op het gebied van regelgeving en procedures: waar moet je bijvoorbeeld rekening mee houden als je een gevangenis binnengaat?”

Herziene versies

GIS is meestal plat en gebouwen bestaan meestal uit meerdere bouwlagen. Ook daar liepen Joachim en zijn team tegenaan. “Ook daar hebben we iets voor moeten maken. En denk bijvoorbeeld ook aan de situatie rond evenementen, wanneer locaties er tijdelijk anders uitzien. Al dat soort zaken hebben we de afgelopen tijd opgepakt. En zaken waarover we nog niet helemaal tevreden waren, hebben we meegenomen in de bouwopgave voor de migratie naar QGIS 3. Met succes! Ondertussen zitten we op versie 3.3.2 van de OIV-plugin.” Net als bij QGIS zelf, krijgen de versies de naam mee van de plaats waar de ontwikkelingen grotendeels vormgegeven zijn. “3.3.2 heet dus Eindhoven”, vertelt Joachim met een grote grijns.

Wat doet de plugin?

Erik: “We hebben het nu de hele tijd over de plugin, maar wat doet-ie nou exact?” Joost: “In de basis is het een tool voor het plaatsen van alle objecten die voor de brandweer van belang zijn. Je kunt natuurlijk prima editen in QGIS, maar vanuit de brandweer wil je direct pictogrammen op de juiste plek zien, in de juiste richting. Dat zijn dingen waar een CADpakket normaal beter in is, maar dan verlies je weer al je logica in de data. Met de plugin brengen we een beetje CAD-functionaliteit in QGIS: juist die dingen die nodig zijn om snel en handig te editen zonder veelvuldig te hoeven klikken. De hele bibliotheek aan symbolen, gekoppeld aan het informatiemodel, hebben we in de plugin beschikbaar gemaakt. Zo kan iedereen makkelijk de objectinformatie toevoegen en bijwerken. Daarnaast is de invoer zoveel mogelijk gestandaardiseerd en wordt deze gevalideerd. Hierdoor wordt wildgroei in de data voorkomen.”

De OIV-plugin wordt ondertussen breed gebruikt: de veiligheidsregio’s Noord-Holland Noord, Zaanstreek- Waterland, Kennemerland, Friesland, Noord- en Oost-Gelderland, Midden- en West-Brabant, Brabant-Zuidoost, Zuid- Limburg en de Gezamenlijke Brandweer Rotterdam (bedrijfsbrandweer binnen de Rotterdamse haven) trekken hier nu samen in op. De ontwikkelingen worden gedeeld: bijdragen aan het model komen in de standaarden terecht, bijdragen aan de software in Github.

Co-creatie

Toekomstwensen zijn er volgens Joachim nog genoeg. “Ik zou het mooi vinden als er nog meer veiligheidsregio’s aansluiten, en de plugin ook gaan gebruiken. Samen kom je verder. En ze kunnen gebruikmaken van alles wat er al is. Het leuke is natuurlijk het opensource- model hiervan: wij hebben de plugin op Github staan, daar kan je gewoon bij. Maar beter zou het nog zijn als veiligheidsregio’s die aanhaken maar nog wat missen, dat ook laten ontwikkelen. Zo maken we het product samen steeds beter.”

Joost: “Ik zou het mooi vinden als we de standaardisering nog wat verder kunnen brengen. Nog niet alle objecten zijn landelijk gelijkgetrokken. Dat mag nog best een stapje verder. Verder vind ik het mooi om te zien hoe zo’n vrijdagmiddagproject is uitgegroeid tot een breed gebruikt product en ben ik blij dat ik vanuit SafetyCT nog steeds betrokken ben bij de ontwikkeling.”

Auteurs

Afbeelding voor Erik Meerburg

Erik Meerburg

Erik Meerburg is Customer Success Manager bij B3Partners.

Volledige biografie