Ga door naar hoofdcontent
ArtikelenOpen data voor de energietransitie

Open data voor de energietransitie

Donderdag 1 oktober 2020Afbeelding Open data voor de energietransitie

Dat we leven in een veranderende wereld is een overbodige constatering. Zeker nu corona de wereld op zijn kop zet, zijn er enige dingen in korte tijd extreem veranderd. Waar thuiswerken bij sommige bedrijven redelijk ingeburgerd was, is het nu niet meer weg te denken in de professionele werkomgeving. Twee veranderende velden die een stuk minder snel veranderen: het energielandschap en de digitalisering, komen samen in de fascinerende wereld van de netbeheerder.

Jarenlang was de energiewereld nogal saai, maar wel overzichtelijk ingedeeld. Elk gebied had zijn gemeentelijke of regionale energiebedrijf, je had daarin geen keus. Zij zorgden ervoor dat het licht bij je thuis of op het werk brandde en dat er verwarming was, zo niet, dan kwamen zij langs om het te repareren. Switchen van energieleverancier was er nog niet bij. Aan het einde van het eerste decennium van deze eeuw veranderde dat onder druk van Europese richtlijnen en vanaf het begin van het tweede decennium ontstonden zelfstandige netwerkbedrijven en energieleveranciers. De taak van de netbeheerder is een wettelijke taak, het transporteren en distribueren van elektriciteit en gas, commerciële activiteiten horen daar niet bij. In deze wereld ‘van gisteren’ veranderde er op hoofdlijnen vooral administratief een hoop: als consument kon je ineens zelf kiezen welke energieleverancier de energie voor je inkoopt, maar uiteindelijk was het dezelfde stroom die uit je stopcontact kwam, ergens centraal opgewekt in een grote energiecentrale en vanuit daar overgebracht naar je meterkast.

Jaren vooruit plannen

In de wereld van vandaag zien we een hoop veranderen. Veel huizen hebben al zonnepanelen, gaan van het gas af en verwarmen elektrisch. De elektrische auto is ook al niet meer weg te denken uit het straatbeeld. Regelmatig komen netbeheerders in het nieuws omdat er congestie optreedt. Dit gebeurt wanneer er in een gebied te veel opwekcapaciteit zou kunnen worden gebouwd, bijvoorbeeld door zonneparken. Vaak wordt dit gedreven door lagere grondprijzen, maar het zijn ook gebieden die dunbevolkt zijn, kortom er ligt vaak slechts een dunne kabel. Als netbeheerder krijgen we vervolgens het verwijt dat we dan maar snel dikkere kabels moeten gaan aanleggen, maar dit is een kostbare aangelegenheid die vele jaren vooruit wordt gepland. Men denkt er dan niet aan dat de investeringskosten gedragen moeten worden door de klanten. Kortom, als een investering 300.000 euro kost, betekent dat dat elke klant dit merkt met een dubbeltje verhoging op het vastrecht van zijn energierekening. Vele dubbeltjes bij elkaar leiden tot een significant hogere rekening voor ons allemaal. In de wereld van morgen zullen we vaker dit soort keuzes moeten maken doordat er steeds meer duurzame energie zal komen. De energie wordt dan minder op centrale plekken opgewekt, maar zal veel meer overal vandaan komen en overal naar toe gaan. Nog meer elektrisch vervoer betekent slim omgaan met het laadgedrag van klanten, dit alles om het voor iedereen betaalbaar en beschikbaar te houden. Dat is een gigantische uitdaging!

Open data

Als Enexis Netbeheer staan we midden in de energietransitie, maar dat doen we niet alleen. We werken samen met (lokale) overheden, universiteiten en het bedrijfsleven om de energietransitie mogelijk te maken voor iedereen. Eén van de middelen waarmee we dit doen is open data. Via de website www.enexis.nl/opendata bieden wij verschillende datasets aan die vrij voor iedereen beschikbaar zijn. Dit gaat bijvoorbeeld over liggingsgegevens van kabels en leidingen, geaggregeerde verbruiksdata, assetdata, informatie over bijvoorbeeld het vervangen van leidingen en data over de warmtetransitie. Ook bieden wij een set met informatie over zonnepanelen bij kleinverbruikers, uiteraard op CBS-niveau.

Sommige sets worden als losse datasets aangeboden, andere als API, die kan worden aangeroepen vanuit andere webapplicaties. Met deze data hopen wij proactief informatie te verstrekken die nodig is voor de energietransitie.

De data worden nu al volop gebruikt, zowel binnen als buiten de eigen organisatie. Voordat data worden gepubliceerd moeten ze eerst worden goedgekeurd door de data-eigenaar en de juridische afdeling. Dit betekent dus dat wanneer dit proces is doorlopen, er minder risico is en het eenvoudiger is om deze data voor interne doelen te gebruiken. Een mooi voorbeeld hiervan is scenario-tooling. Door middel van geavanceerde voorspelmodellen proberen we grip te krijgen op de onzekere toekomst. Ook worden data gebruikt om geografische overzichten te maken waarin verschillende kaartlagen over elkaar heen worden gelegd om zo inzichtelijk te krijgen waar er mogelijkheden zijn voor nieuwe zonneparken. Hierbij wordt er niet alleen gekeken naar wat ons als netbeheerder het beste uitkomt, maar ook naar grondprijzen, bebouwing, wegen en natuurgebieden. Deze kaarten worden gebruikt door onze energietransitiepartners (accountmanagers bij de gemeente), om met hen te zoeken naar de beste plek voor het opwekken van duurzame energie. Hierin zijn de gemeenten weer geholpen in het kader van de Regionale Energie Strategieën. In de toekomst willen we nog meer data beschikbaar gaan stellen, zoals transformatorbelastingen, maar ook data over onze innovatieprojecten. Het is hierin altijd zoeken tussen risico’s en kansen; we zouden natuurlijk niet willen dat er straks in de krant staat: ‘Deze inbraak is mede mogelijk gemaakt door uw netbeheerder’. Ook willen we natuurlijk niet dat er bekend wordt waar bijvoorbeeld onze koperen leidingen liggen, dit zou diefstal wel erg makkelijk maken. We nodigen iedereen met ideeën of suggesties uit om contact met ons op te nemen.

Afbeelding voor Thijs Kamperman

Thijs Kamperman

Volledige biografie