Ga door naar hoofdcontent
ArtikelenOpen Source-app voor mobiel GIS-gebruik

Open Source-app voor mobiel GIS-gebruik

Vrijdag 18 juni 2021Afbeelding Open Source-app voor mobiel GIS-gebruik

Beste lezer,

Zoals u misschien weet, zullen de VS-troepen dit jaar Afghanistan uiterlijk op de memorabele datum 9/11 verlaten. Hiermee komt een einde aan twintig jaar van militaire aanwezigheid in het door aanslagen, religieuze en politieke tegenstellingen en groot onderling wantrouwen geteisterde land. Met het vertrek van de VS vertrekt ook het Nederlandse militaire deel dat o.a. in Uruzgan en Kunduz haar taken onder de NAVO-vlag (ISAF, [1]) heeft uitgevoerd (Coalition of the Willing). Wat dit vertrek voor het instabiele Afghanistan betekent zal de toekomst leren, waarschijnlijk iets tussen hoop en vrees.

Recent werd ik verzocht om een algemene uitgebreide kaart van Afghanistan voor de gewone burger. Een verzoek dat moeilijk uitvoerbaar was. Kaarten zijn via militaire kanalen op verzoek op te vragen, dit echter met duidelijke opgave van redenen. Een goede vriend van mij is een van de weinige Nederlanders die op één na alle landen ter wereld bezocht heeft (opgave volgens de VN): Henk Vinke [2]. Henk heeft de kaart op mijn verzoek kunnen bemachtigen tijdens zijn laatste bezoek aan Afghanistan. Bijzonder, want uit ervaring weet ik dat men in veel landen in de ruime Midden-Oostenregio uiterst wantrouwend is tegenover buitenlanders die vragen naar een kaart van stad, regio of land. Gelukkig lukte het Henk in Kabul na lang zoeken.

Deze kaart is gemaakt door het Afghaanse bureau van Geodesie en Kartografie, opgericht in 1337 + circa 620 jaar = medio 1950/60. De datum van de kaart lijkt (vanwege het inwoneraantal) van begin deze eeuw te zijn. De website van deze organisatie [3] lijkt niet meer bijgehouden te worden. Een bevriende arabist heeft geholpen de teksten te vertalen. De kaart is in het Dari, de Afghaanse versie van het Perzisch (Farsi). In het Perzisch wordt veel gebruikgemaakt van Arabische leenwoorden, al vanaf de 7e eeuw, de hoogtijdagen van de wetenschap binnen de islam. Vandaar dat diverse teksten een Arabisch karakter hebben of er Arabische woorden gebruikt worden.

De titel van de kaart is: Algemene Politieke en Informatieve kaart van Afghanistan. Het formaat is 96×66 cm. En nog even: alle tekst is van rechts naar links!

Peter Weenink, redacteur 

Wat wij ervan denken:

Harry Bronkhorst

De algehele indruk van de kaart is dat deze deels nog met de hand is gemaakt, en dat deze maar een paar kleuren kent. Dat doet vermoeden dat er voor elke kleurendrukgang nog een aparte tekening is gemaakt; dat levert een redelijk nette, maar geen superstrakke kaart op. Verder is het kaartbeeld plaatselijk erg druk en geeft de kaart me helaas weinig informatie. Als je Google Earth erbij neemt, is daar bijvoorbeeld te zien dat het land grotendeels erg bergachtig is. Op topographic-map. com [5], een soort van AHN-kaart, is dit goed te zien.

Beeld 1. Peter Weenink met de besproken kaart.

Op deze klikbare kaart is uit te vinden dat het land in het westen op 300 meter hoogte begint en aan de oostkant bergen liggen die tot bijna 7,5 kilometer hoogte reiken. Dat geeft toch een heel andere indruk van het land dan dat deze kaart geeft.

Het lijkt erop dat onze Arabische cijfers niet voor niets zo heten; in tegenstelling tot de letters zijn de cijfers in de tabellen wel hetzelfde. Op mijn smartphone kan ik Arabisch/Perzische letters ontcijferen en vertalen, wat af en toe wel hilarische resultaten geeft [waterlopen > afvoeren > diarree], maar bij de meeste teksten niet meer duidelijkheid verschaft. Wat bij het bekijken van dit land nog meer opvalt is de ‘panhandle’ aan de oostzijde. Meestal hebben deze uitstulpsels een politieke of handelstechnische oorzaak. En inderdaad: ooit was de vorming van dit gebied bedoeld als natuurlijke scheiding tussen het Russische Tsarenrijk en het Britse Empire [Wikipedia]. Dit in plaats van een muur, en dat kan prima, want uitgerekend hier reiken de bergen tot zomaar 7 km daarmee uitermate ruig terrein. Ook loopt er nog een oude handelsweg overdwars door van oost naar west, die niet meer gebruikt kan worden omdat het einde van de weg vanwege de instabiele situatie in Afghanistan aan de Chinese kant is geblokkeerd.

Al met al een niet erg bijzondere kaart, maar bij nadere beschouwing toch interessant.

Jonna Bosch

Figuur 2. Algemene Politieke en Informatieve kaart van Afghanistan

De beoordeling van deze kaart wordt anders dan anders, want hoe lees je een kaart in een taal die je niet kan lezen? Wat opvalt, is dat de beeldtaal niet erg lijkt af te wijken van onze westerse kaarten. Spreekt de kartograaf dan echt een universele taal? Of is ook hier sprake van koloniale invloeden? Speculatie… Ons is verteld dat de titel van de kaart is: ‘Algemene politieke en Informatieve kaart van Afghanistan’. Informatief? Wat voor informatie dan? En over welke periode?

In de tabel rechtsonder zou o.a. informatie staan over de provincies, met inwoneraantallen verdeeld in man en vrouw. Is dat wat de kaart volgens de titel politiek maakt?

De thematische aspecten lijken in de tabellen te staan, terwijl de kaart zelf de topografie lijkt weer te geven. Ik vind de kaart erg druk, ik zie een wirwar aan lijnen en vraag me dan af of alles nodig is. Als het een topografische kaart is waarschijnlijk wel.

Het vloeiende schrift is veel meer een eenheid met het beeld dan ons Latijnse schrift. Maar als het zo’n eenheid is, zijn de teksten in de kaart dan nog onderscheidend, of vloeit het samen met de topografie? Voor mijn ongeoefende oog lijkt dat wel te gebeuren, maar misschien is dat dagelijkse praktijk voor iemand met dyslexie…

Er staat veel op de kaart, met name ook door de tabellen en er lijkt boven de tabel aan de rechterzijde ook nog een heel verhaal te staan. Hierdoor komt de kaart op mij verouderd over. Als de kaart nu gemaakt zou worden, zou de informatiedichtheid dan nog zo hoog zijn?

Figuur 3. Logo van het hoofdkantoor van Geodesie en Kartografie [4]. Eveneens een opsomming van geografische en statistische gegevens van het land.

Paul van Diepen

Voor deze aflevering van Open Kaart is er weer een opvallende kaart ter bespreking opgevoerd. Opvallend in die zin dat het een kaart is met annotaties in een schrift dat ik herken als Arabisch.

Buiten de tekst is de kaart eigenlijk helemaal niet zo opvallend. Afghanistan is weergegeven in pastelgroen. De omliggende landen in wit. Annotaties in zwart of soms in rood of blauw. Rivieren in blauw. Een legenda erbij, een schaalstok, een noordpijl. Eigenlijk allemaal keurig volgens het boekje.

Misschien had de kaartenmaker niet meer kleuren tot zijn beschikking, maar het weergeven van de provincies in een eigen kleur had zeker een meerwaarde gehad. Technisch had het gekund. Er is gebruikgemaakt van meerkleuren-druktechniek (zwart, rood, blauw, pastelgroen). Dit hadden ook zwart, cyaan, magenta en geel kunnen zijn, waarmee je alle kleuren kan samenstellen. Wellicht had men niet de beschikking over de benodigde rasters.

Linksboven staat een tabel die iets met de tijdzones te maken heeft. Opmerkelijk, want Afghanistan ligt in maar één tijdzone (GMT + 4:30). De teksten erboven kan ik niet lezen. Zouden het plaatsnamen zijn? Dus GMT Londen? En zo te zien missen er een aantal zones. Een ander opvallend element is dat het aantal inwoners per provincie is onderverdeeld in aantal mannen en vrouwen (linkerkolom, tabel rechtsonder). Nu houdt het CBS dit bij ons ook wel bij, maar op een kaart heb ik dat nog niet teruggezien.

Voordeel van het Arabisch is wel dat je annotaties die een grote oppervlakte bestrijken een verbindingsstreep kan geven. In onze Latijnse letters raken die dan nog wel eens ‘verweesd’ tussen de andere kaartelementen. De annotatie van Tadzjikistan in het noordwesten lijkt zelfs onder het Afghanistan-landvlak door te lopen.

Referenties

Auteurs

Peter Weenink ,
Jonna Bosch ,
Harry Bronkhorst ,
Paul van Diepen

Gesponsorde berichten