Ga door naar hoofdcontent
ArtikelenOpen Source-app voor mobiel GIS-gebruik

Open Source-app voor mobiel GIS-gebruik

Vrijdag 18 juni 2021Afbeelding Open Source-app voor mobiel GIS-gebruik

Het opensource-programma QGIS is een veelgebruikt desktop GIS-programma. Het wordt wereldwijd gebruikt, kent een diverse gebruikersgemeenschap en wordt ingezet voor uiteenlopende GIS-toepassingen. Een aantal jaren geleden hebben ontwikkelaars van QGIS een poging gedaan om het op een Android-tablet te laten draaien. Helaas bleken de knopjes erg klein en werkte het niet op een touchscreen. De ontwikkeling is toen gestopt en men is vervolgens een mobiele app voor Android gaan ontwikkelen, genaamd QFIELD. Met deze app wordt het mogelijk om je GIS-project mee naar buiten te nemen. In dit artikel vertel ik meer over QFIELD.

Waar kun je QFIELD voor gebruiken?

Bomen inspecteren op vitaliteit en veiligheid

QFIELD is een app voor op de tablet of smartphone, waarmee je buiten geodata kunt verzamelen. De toepassingen lopen uiteen, denk aan het inspecteren van bomen, ecologisch onderzoek, de monitoring van invasieve planten- en diersoorten, kunstwerkinspecties, etc. Eigenlijk dus voor alle soorten data die je in de buitenruimte zou willen verzamelen. Behalve het op locatie inwinnen van objectgegevens (positie en objectinformatie), beschikt QFIELD ook over muteerfunctionaliteit. Het aanpassen van punten, lijnen en vlakken gaat erg gemakkelijk. De app heeft een snap-functie, zodat aangrenzende vlakken ook precies en gesloten tegen elkaar kunnen worden getekend, en lijnen en vlakken kunnen in tweeën worden geknipt. De attribuutwaarden worden dan naar de twee nieuw ontstane objecten gekopieerd. In het terrein gemaakte foto’s koppelen aan de ingewonnen objecten kan ook, net als het meenemen van een offline basiskaart voor gebieden met een slechte mobiele dekking.

Hoe werkt het precies?

QFIELD werkt altijd in combinatie met desktop QGIS. Voordat je naar buiten kunt, bereid je op kantoor het veldwerk voor. Doorgaans kies je eerst een ondergrond, de basiskaart: een topografische kaart, een luchtfoto of BGT-laag (of alle drie samen), met daaroverheen jouw zelf gedefinieerde punten-, lijnen- en/of vlakkenlaag. Dit kan een bestaande laag zijn, bijvoorbeeld van vooraf ingemeten bomen die je op veiligheid wilt controleren, maar het kan ook een nog te vullen laag zijn (dus zonder geometrie), maar wel met een onderliggende tabeldefinitie. Hiermee kun je vervolgens in het veld nieuwe objecten verzamelen en bestaande aanpassen. In QGIS kun je naast tekst- en numerieke velden ook domeinlijsten aanmaken en gebruikmaken van vinkvakjes en datumvelden. Verschillende gestapelde basiskaarten zijn aan en uit te zetten. Alle instellingen en eigen lagen in QGIS worden, samen met basiskaarten en symbologie, meegenomen naar QFIELD. De data worden ingepakt gekopieerd naar het mobiele apparaat en het project kan vervolgens worden geopend in QFIELD. Na een dag inspecteren of inventariseren wordt de hele map weer terug naar de computer gekopieerd en synchroniseer je het GIS-project in QGIS. Dit synchroniseren kan via USB, wifi of een (mobiel) netwerk. Een cloud-oplossing is nog niet beschikbaar, maar de bestaande techniek is nog steeds effectief. Tot slot moet nog gezegd worden dat QFIELD kan omgaan met veel soorten rasterdata als ondergrond en vectordata als ondergrond of inventarisatielaag.

Welke hardware?

Inventarisatie van invasieve soorten

QFIELD is alleen geschikt voor Android en werkt zowel op een telefoon als op een tablet. Het voordeel van een tablet is dat zowel het invoerscherm als de kaart zichtbaar blijft, terwijl op een telefoon daartussen gewisseld wordt. Ook op oudere Android-toestellen (zeg vijf jaar en ouder) doet QFIELD het prima; het programma vraagt niet veel werkgeheugen. Daarnaast is de tablet te koppelen aan een externe RTK GPS-schotel, waarmee de nauwkeurigheid natuurlijk enorm verbeterd wordt naar cm-nauwkeurigheid.

Wie ontwikkelt QFIELD?

QFIELD is open source software, dus iedereen mag het vrij gebruiken. De kosten voor de ontwikkeling worden voornamelijk gedragen door sponsoren, bedrijven en organisaties die het programma veel gebruiken. Het is ontwikkeld door het Zwitserse bedrijf OpenGIS (www.opengis.ch). OpenGIS is op dit moment de online versie van QFIELD aan het testen, genaamd Qfield-Cloud. En dat is goed nieuws voor teams die gezamenlijk buiten aan een project willen werken. Synchroniseren gebeurt dan op de achtergrond en daarnaast belooft OpenGIS dat het goed aanpasbaar is aan de wensen van de gebruiker. Qfield-Cloud zal dit voorjaar worden uitgerold, zie voor meer informatie de website qfield.cloud.

GIS – en in dit geval QGIS/Qfield – draagt echt bij aan een slimmere tijdbesparende en daarom leukere manier van werken

Resumerend

Intekenen van plagdelen op de heide

QFIELD is een gebruiksvriendelijke en effectieve app voor het buiten verzamelen van geodata. De app is meer dan 100.000 keer gedownload vanuit de Play Store en krijgt gemiddeld een rating van 4,5 uit 5 sterren, op basis van ruim 3.000 reviews. Voor bestaande gebruikers van QGIS die de digitale kaart mee naar buiten willen nemen, is die stap klein. Voor organisaties met een GIS-specialist en veldwerkers die met een geconfigureerde tablet naar buiten gaan, is het ook een goed werkbare en kostenbesparende oplossing.

Sinds 2018 train ik boomverzorgers, bosbeheerders en ecologen in het gebruik van QGIS in combinatie met QFIELD. Een kleine groep cursisten heeft nog weinig GIS-computeruren gemaakt, maar is gedreven om nieuwe vaardigheden te leren. Zij zien dit als een kans om hun werk op een andere manier te organiseren (van papieren kaarten + Excel-lijstjes naar GIS). Als ik ze een tijd later weer spreek blijkt dat QGIS/QFIELD structureel een onderdeel van hun werk is geworden. Dat is voor mij een bevestiging dat GIS en in dit geval QGIS/ QFIELD echt bijdraagt aan een andere, slimmere tijdbesparende en daarom leukere manier van werken. De geoefende gebruikers onderstrepen dit.

Ben je nieuwsgierig geworden of heb je vragen? Stuur een mail en dan neem ik contact op.

Auteurs