Ga door naar hoofdcontent
ArtikelenRuimteschepper KennisKring – Doorontwikkeling in Samenhang

Ruimteschepper KennisKring – Doorontwikkeling in Samenhang

Dinsdag 29 maart 2022Afbeelding Ruimteschepper KennisKring – Doorontwikkeling in Samenhang

Ruimteschepper KennisKring organiseerde een van de eerste grote bijeenkomsten die gewijd was aan de Doorontwikkeling in Samenhang van onze Geobasisregistraties (DiSGeo). Op 21 januari 2021 belichtten sprekers vanuit verschillende gezichtspunten de doelstellingen en ‘stippen op de horizon’.

Er lopen verschillende activiteiten om meer samenhang in het stelsel van geobasisgegevens te krijgen. Zo wordt er gezocht naar voorzieningen die in samenhang de basisregistratie bevragen, bijvoorbeeld door het ontsluiten en koppelen van gegevens via ‘linked data’. Ook wordt er nagedacht over een eindbeeld voor de inhoud en de architectuur. Arnoud de Boer van Geonovum stelt daarbij: “We nemen de huidige informatiemodellen als vertrekpunt. De onderwerpen met de meeste toegevoegde waarde pakken we het eerst op.” Enkele voorbeelden: het afleiden van de Basisregistratie Topografie (BRT) uit de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT), een centrale kwaliteitsverbetering van geobasisregistraties en een generieke structuur voor basisobjecten in uitwisseling.

Stap voor stap naar waardevol resultaat Volgens Bart-Jan Andriessen van het ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK)/ICTU zijn we rond 2026 op het punt aanbeland waarop maatschappelijke opgaven en betrokken sectoren profijt hebben van de doorontwikkelingsplannen. Hij zegt: “De beoogde resultaten op de korte termijn zijn klein, maar waardevol. De resultaten op de langere termijn zijn groter, maar worden tijdig kleiner gemaakt. Zo blijven we snel en wendbaar.”

DisGeo volgens Ruud van Rossem: er komt een informatie-infrastructuur voor de Leefomgeving, een samenhangend en gedeeld beeld en een betere samenwerking tussen bronhouders en Landelijke Voorzieningen.

Drie zaken

Volgens Ruud van Rossem, programmamanager DiS bij BZK, levert de verhoogde samenhang drie zaken op. Ten eerste een informatie-infrastructuur voor de Leefomgeving. Deze is van nut voor onze maatschappij als geheel. Het samenhangende en gedeelde beeld van de Doorontwikkeling in Samenhang is vooral fijn voor de professionals: de gebruikers van de geobasisregistraties. Het derde en laatste punt dat Van Rossem benoemt, geldt voor de bronhouders van de data en Landelijke Voorzieningen. Een betere samenwerking zal automatisch leiden tot lagere kosten, zo is het idee.

Thematische lagen die straks een logische plek krijgen in de DiSGeo.

Verbeteringen en vernieuwingen

DiSGeo brengt niet enkel verbeteringen aan, maar ook vernieuwingen in de bestaande geobasisregistraties. Dat laat Ruud van Rossem zien aan de hand van een voorbeeld in het verkeer. De actuele bewegingen van auto’s, fietsen en andere verkeersdeelnemers vallen – net als informatie over wegafsluitingen en files – onder ‘hoogdynamische data’. Daartegenover staan ‘laagdynamische data’: de wegen zelf en fysieke objecten zoals verkeerslichten en borden. Het hoogdynamische onderdeel is een goed voorbeeld van een nieuwe thematische laag die straks een logische plek moet krijgen in de DiSGeo. Van Rossem: “Het worden componenten die je in samenhang kunt gebruiken. Ze zijn gestandaardiseerd, betreffen de boven- en de ondergrond, in 2D en 3D in verschillende detailniveaus, grootschalig en kleinschalig.”

Kwaliteit, toetsing en handhaving DiSGeo bevat een aantal stevige ambities. Hoe zorg je ervoor dat al die prachtige idealen ook de beloofde kwaliteit bieden? Damir Brnobić van BZK zegt over toezicht en handhaving: “We streven naar een kwaliteitsregime dat enerzijds gebruikers voorziet van geodata van de gewenste kwaliteit op het gebied van juistheid, actualiteit en compleetheid. Anderzijds moeten we tijdig anticiperen op de veranderende informatiebehoefte van gebruikers.” Natuurlijk zijn er al ‘plan-do-check-actprocessen’ in werking, zoals bij de Basisregistratie Grootschalige Topografie. Brnobić merkt daarover op, dat de gevonden knelpunten niet altijd kwaliteitsissues zijn. Soms gaan ze over onwerkbare normen, botsende definities of registratiefouten van een bronhouder.

Kwaliteit slechts deels realiseerbaar Omdat op dit moment nog niet elke kwaliteitsnorm meetbaar is en er nog geen uniform kwaliteitsregime is binnen het geodomein, zijn de doelstellingen slechts deels realiseerbaar. Bij de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), zien we daarvan enkele treffende voorbeelden. Kwaliteitsafspraken bestaan over de nauwkeurigheid, de actualiteit, de compleetheid en de volledigheid. Echter, de nauwkeurigheid van de gegeven oppervlaktes en bouwjaren is lastig meetbaar, en ook over de volledigheid van de opgenomen panden en de verblijfsobjecten bestaat onduidelijkheid.

DiSGeo bevat een aantal stevige ambities. Hoe zorg je ervoor dat al die prachtige idealen ook de beloofde kwaliteit bieden? Damir Brnobić van BZK over Kwaliteit, toetsing en handhaving.

Instrumentarium

Kijken we naar het instrumentarium van de BAG, de BGT, de Basisregistratie Ondergrond (BRO) en de Basisregistratie Topografie (BRT), dan zien we versnippering. Er zijn wat kwaliteitsdashboards, sommige bronhouders beschikken over zelfevaluaties (ENSIA) en er is hier en daar mutatie-opsporing. Damir Brnobić: “We willen toe naar een geharmoniseerd instrumentarium. Ook willen we het instrumentarium afstemmen op doelgroepen. De beleidsverantwoordelijke moet een overzicht op hoofdlijnen hebben. De toezichthouder werkt op basis van risicogericht toezicht. De bronhouder werkt met een overzicht van werklijstjes. En de gebruiker krijgt inzicht in de bruikbaarheid van de gegevens.”

In de praktijk

Over de doorontwikkeling van geobasisregistraties wordt sinds 2017 op verschillende niveaus nagedacht, gediscussieerd en geëxperimenteerd. Een van de professionals met een heldere blik op geodata is Jochem Mollema van Unafact. Voor de gemeenten Almelo en Utrecht werkte hij aan de voorbereiding op de komst van samenhangende objectenregistratie. Zijn hoofdconclusie is kort en krachtig: de objectdata zijn niet op orde.

Mollema constateert nogal wat knelpunten: “Er is geen applicatie voor objectgericht ontwerpen, er is geen uniforme gegevensuitwisseling, revisies kunnen niet goed worden verwerkt, en bestaande geovoorzieningen zijn niet geschikt voor objectenregistratie. Daarnaast sluiten informatiemodellen onvoldoende op elkaar aan, zoals het Informatiemodel Beheer Openbare Ruimte (IMBOR) en de Nederlandse CAD Standaard (NLCS).”

Gestaag op weg naar de gewenste ‘stippen op de horizon’.

SOR en CORE

Bij een architectuur voor objectgericht werken (en ontwerpen) in een integrale beheeromgeving staat de Centrale Objectenregistratie (CORE) in het middelpunt. Binnen de gemeentelijke organisatie haken onder meer aan: de raadpleegomgeving, gegevensmagazijn, GIS, managementsystemen en applicaties. ‘Buiten’ de lokale overheden zijn aangesloten: de Landelijke Voorzieningen, inspecties, de WIBON voor veilig graven, verkeersapplicaties, de BRO, de BRK of een Digital Twin.

Jochem Mollema signaleert enkele hiaten als het gaat om Samenhangende Objectregistratie (SOR). “Alle SOR-objecten zitten in de CORE, maar BORen ondergrondse objecten ontbreken nog.” Dit is een must, want de CORE wordt gezien als centrale bron voor onder meer de Omgevingswet, Landelijke Voorzieningen en Digital Twins. Mollema eindigt zijn betoog dan ook met een oproep: “We moeten CORE-gebruikers gaan formaliseren en een generieke uitwisseling realiseren binnen het hele werkveld. We moeten niet alleen in samenhang doorontwikkelen, we moeten ook standaarden met elkaar verbinden.”

Betrokkenen

Ongetwijfeld komen er DisGeo-bijeenkomsten die gericht op verschillende betrokkenen en verschillende operationele en strategische niveaus. Het Gebruikersoverleg BGT zal aanhaken, Geonovum presenteert onder de noemer High5’s DisGeo-verkenningen. Ook Ruimteschepper zal in het najaar ongetwijfeld weer aandacht aan de doorontwikkeling besteden. In Geo-Info is dit artikel alvast de eerste in een reeks.

Auteur

Reacties

    Plaats een reactie

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.



    Gesponsorde berichten