Ga door naar hoofdcontent
ArtikelenTweede conferentie van de UNGEGN nieuwe stijl

Tweede conferentie van de UNGEGN nieuwe stijl

Vrijdag 17 september 2021Afbeelding Tweede conferentie van de UNGEGN nieuwe stijl

Van 3 tot 7 mei 2021 vond de tweejaarlijkse UNGEGN-conferentie voor de standaardisering van aardrijkskundige namen plaats. Voor het eerst in de geschiedenis als een virtuele bijeenkomst. Het grote tijdsverschil tussen de wereldwijd vanuit huis deelnemende deskundigen werd overbrugd dankzij een strakke planning. En het gebruik van de speciale webapplicatie Interprefy maakte simultaanvertaling van alle mondelinge bijdragen in de zes VN-werktalen mogelijk. Het thema van de conferentie was ‘Geographical Names Supporting Sustainable Development and Management of the Pandemic’.

De tien sessies van elk twee uur, in onze tijdzone van 15.00 tot 17.00 en van 21.00 tot 23.00 uur, waren heel krap bemeten om alle onderdelen van de agenda te kunnen bespreken. Om de discussie te optimaliseren, was het mogelijk om al van tevoren schriftelijk vragen en verklaringen in te dienen. De meer dan 130 ingediende papers kon men vooraf inzien op de website van UNGEGN. Er was een recordaantal van 467 deelnemers aangemeld. Alleen de mensen die aan het woord kwamen verschenen via Interprefy in beeld.

Nederland werd vertegenwoordigd door Tjeerd Tichelaar (Noordhoff Uitgevers, tevens voorzitter van de Dutch- and Germanspeaking Division van UNGEGN), Jasper Hogerwerf (Kadaster), prof. dr. Ferjan Ormeling (Universiteit van Amsterdam) en prof. dr. Arjen Versloot (Universiteit van Amsterdam). Dat ditmaal een grotere groep Nederlandse experts aan de conferentie deel kon nemen, was een ‘blessing in disguise’ van de coronapandemie. Die maakte dat de conferentie ‘virtueel’ plaatsvond. Tijdens de conferentie werd Jasper Hogerwerf gekozen als nieuwe coördinator voor de ‘Toponymical Guidelines’ van UNGEGN: de richtlijnen waaraan aardrijkskundige namen in de verschillende lidstaten moeten voldoen.

Door Nederland ingezonden papers

Naast de verslagen van wat er de afgelopen twee jaar in Nederland en omringende landen gebeurd is op toponymisch gebied, zijn door Nederland de volgende conferentiebijdragen ingediend:

  • Streamed audio-visual lectures on toponymy – Ferjan Ormeling
  • The fiftieth anniversary of the working group on exonyms of the Netherlands – Ferjan Ormeling
  • Putting Frisian names on the map – Jasper Hogerwerf
  • Web application for searching geographical names in the topographic database of the Netherlands – Jasper Hogerwerf
  • Transcriptor: Solving your transliteration problems? – Arjen Versloot

De geschiedenis van de Taalunie-werkgroep exoniemen heeft u al kunnen lezen in Geo- Info 2020-1. Aansluitend bij het conferentiethema stelde Ferjan Ormeling voor, om op basis van ervaringen met gestreamde colleges in coronatijd, ook dergelijk gestreamd materiaal te maken voor het wereldwijd toponymieonderwijs.

Jasper Hogerwerf besprak de omgang met taalkundige minderheden op de Nederlandse topografische kaarten, als voorbeeld voor andere landen (best practices!), en hij behandelde bovendien de ‘Toponamenzoeker’. Dat is een webapplicatie om alle aardrijkskundige namen in de topografische database van Nederland te kunnen vinden (zie toponamenzoeker. nl). Veel belangstelling en vragen kreeg Arjen Versloot naar aanleiding van zijn presentatie van de Transcriptor: een webapplicatie waarmee zowel persoonsnamen als aardrijkskundige namen uit andere schriften naar ons Latijnse alfabet kunnen worden omgezet. Tot nu toe zijn de Cyrillische en Arabische modules gereed. Het is de bedoeling om ook Grieks, Hebreeuws en Zuidoost-Aziatische alfabetten toe te voegen.

Het zoekresultaat na rechts klikken in de kaart op de plek van stadion De Kuip in Rotterdam.

Belangrijkste thema’s

De belangrijkste onderwerpen tijdens de sessie waren het Strategic Plan van UNGEGN voor de periode 2021-2029; de vooruitgang op het gebied van Linked Data; de ontwikkeling van romaniseringssystemen voor het Singalees en Kazachs; onderwijs in toponymie; en het belang van aardrijkskundige namen als cultureel erfgoed.

Het thema van de conferentie, de bijdrage van namenstandaardisatie bij duurzame ontwikkeling en bij de bestrijding van de pandemie, kwam minder uit de verf. Blijkbaar zijn de betreffende ervaringen nog te recent.

In het Strategic Plan[1] is de visie van UNGEGN dat elk land een beleidskader moet hebben voor nationale standaardisatie van officieel goedgekeurde aardrijkskundige namen. Dat maakt deze namen gemakkelijk toegankelijk voor nationaal en internationaal gebruik. Daartoe moet in elk land de benodigde technische en inhoudelijke expertise worden ontwikkeld, zowel taalkundig als geografisch, en moeten samenwerkingsverbanden worden opgezet of geïntensiveerd met experts uit de geografie, kartografie, taal- en naamkunde. Dit kan door ‘best practices’ te ontwikkelen en ervaringen uit te wisselen.

Betrekkelijk nieuw is de erkenning van aardrijkskundige namen als onderdeel van het immaterieel cultureel erfgoed, en dat dient meer te worden uitgedragen. Plaatsnamen vormen voor veel mensen een bron van identiteit. Ze dienen niet alleen als referentie om locaties te identificeren, maar moeten ook passen binnen de cultuur en het bijbehorende erfgoed respecteren. Daarnaast is het belangrijk te beseffen dat namen een cruciaal onderdeel vormen van geografische informatie, en dat een goed beheer van deze informatie met opleidingen moet worden ondersteund, zo nodig gefinancierd door de VN.

UNGEGN-voorzitter Pierre Jaillard leidt de vergadering via Interprefy. (foto: IGN Argentina, Twitter)

Politieke aspecten

Zoals gebruikelijk bij UNGEGN-conferenties waren er politieke botsingen, zelfs in deze virtuele omgeving. Turkije protesteerde tegen het feit dat Cyprus door de VN wordt gezien als de enige staat die verantwoordelijk is voor het eiland. Daarop riposteerde de Cypriotische afgevaardigde dat Turkije sinds de bezetting van de noordelijke helft van het eiland 35.000 Griekse namen verturkst had. China wordt steeds assertiever en protesteerde tegen het feit dat andere landen in hun lijsten van exoniemen Taiwan als aparte staat opvoeren. Ook protesteerde China tegen het gebruik van de naam ‘Spratly-eilanden’ in de Zuid-Chinese Zee, die moeten volgens de volksrepubiek ‘Nansha Qundao’ heten. Tot slot maakte de Chinese delegatie bezwaar tegen de door Indonesië geïnitieerde naam ‘Noordelijke Natunazee’ voor wat het zuiden van de Zuid- Chinese Zee zou zijn. Iran protesteerde tegen het feit dat Saoedi-Arabië de naam ‘Arabische Golf’ bleef gebruiken, ondanks de uitspraak van UNGEGN dat het ‘Perzische Golf’ moet zijn. Het lezen van alle ingediende verklaringen en bezwaren[2] brengt de lezer in een keer op de hoogte van alle naampolitieke hotspots in de wereld!

Side Events

Traditioneel worden er in het kader van de UNGEGN-conferenties ook aan standaardisering gerelateerde onderwerpen gepresenteerd, buiten de officiële conferentie om. Dat uitte zich nu in een door Black Lives Matter geïnspireerde bijeenkomst. Een van de doelstellingen van UNGEGN is het geven van praktisch advies over het ondernemen van actie door middel van geografische naamgeving. Het aanpakken van de problemen die de Black Lives Matter-beweging agendeert, past binnen de bestaande praktijk van UNGEGN om het gebruik van beledigende, ongepaste, denigrerende, discriminerende en frivole aardrijkskundige namen te ontmoedigen. Het doel van dit side-event was om discussie op gang te brengen over inclusiviteit en het creëren van een gelijkwaardige samenleving door middel van standaardisatie van aardrijkskundige namen, zowel bestaande als nieuwe namen. Het herstellen van inheemse namen is een belangrijke stap in het bereiken van een inclusievere samenleving, net als het geven van een identiteit en stem via aardrijkskundige namen aan tot nu toe ‘stille’ groepen, oriëntaties, volkeren en culturen. “Geografische namen zijn inherent doordrenkt met macht. Zij die worden genoemd, hebben de controle over de identiteit.”

Toponamenzoeker

Nederland presenteerde in het kader van datamanagement een voorbeeld van de toepassing van Linked Data, een onderwerp dat ook breder in de UNGEGN-sessie besproken werd. De Toponamenzoeker is een webapplicatie van het Kadaster die in maart 2020 werd gelanceerd. Het doel is het brede publiek laagdrempelig toegang te geven tot de rijkdom aan naamgegevens in de Basisregistratie Topografie (BRT), die normaal alleen bereikbaar is voor GIS-specialisten. Via toponamenzoeker.nl kunnen gebruikers zoeken op een naam of klikken op de kaart om namen in de omgeving op te vragen. Met de naam wordt ook het bijbehorende object (bijvoorbeeld een gebouwvlak of gebiedsvlak uit TOP10NL) getoond in de BRT-achtergrondkaart, samen met andere aanwezige attribuutinformatie zoals het type object, het aantal inwoners van een woonkern of de oppervlakte van een gebied. Doordat de applicatie ‘onder water’ aangrenzende objecten met dezelfde naam clustert, komt door te zoeken op een water- of wegnaam de hele loop van een rivier of straat in beeld, en niet alleen de afzonderlijke water- en wegdelen van TOP10NL.

Een van de gevolgen van deze bewustwording is dat in Berlijn de ‘Mohrenstraße’ hernoemd wordt. In Nederland is discussie ontstaan over straten en andere objecten vernoemd naar enkele bekende historische figuren. Het valt te bezien hoe dit onderwerp zich in de komende jaren ontwikkelt. Zeker is dat het in veel landen op de politieke agenda staat en vraagt om een nationale aanpak in het kader van een nationale namenstandaardisatie.

Referenties

Afbeelding voor Ferjan Ormeling

Ferjan Ormeling

Volledige biografie
Afbeelding voor Jasper Hogerwerf

Jasper Hogerwerf

Volledige biografie