Ga door naar hoofdcontent
Artikelen‘We willen de jonge generatie terug naar Friesland halen’

‘We willen de jonge generatie terug naar Friesland halen’

Maandag 18 februari 2019Afbeelding ‘We willen de jonge generatie terug naar Friesland halen’

Economisch geograaf Marianne de Jeu is beleidsadviseur economie en toerisme bij de gemeente Heerenveen. In dit interview vertelt ze over de regionale economische vraagstukken. Zo werkt ze met omliggende gemeenten aan een goede verdeling van bedrijventerreinen en met ‘de Friese vier’ (Leeuwarden, Heerenveen, Drachten en Sneek) aan een beleid om nieuwe bedrijven aan te trekken zonder elkaar daarbij te beconcurreren. Ook wordt er een campagne op touw gezet om jongeren die buiten Friesland zijn gaan studeren weer terug naar Heerenveen te krijgen, omdat de beroepsbevolking afneemt.

Deel I: Geografie in Groningen

Je hebt eerst sociale geografie gestudeerd in Groningen en vervolgens economische geografie, waarom heb je daarvoor destijds gekozen?
Ik ben geïnteresseerd in mijn leefomgeving, hoe die tot stand komt en hoe je die kunt verbeteren. Toen ik me oriënteerde op studies heb ik ook nog gekeken naar culturele antropologie en sociologie, maar sociale geografie sloot het beste aan op mijn interesses: de wisselwerking tussen ruimte en maatschappij.

En waarom in Groningen?    
Ik kom uit het noorden, ik ben opgegroeid in Emmen. Groningen was voor ons de stad waar we tijdens onze middelbareschooltijd al regelmatig kwamen. Het is een hele fijne stad. Hoewel het niet ver is, ben ik wel gelijk op kamers gegaan. Daar ben ik achteraf erg blij om.

Deel II: Aan de slag bij een gemeente

Je werkt nu bij de gemeente Heerenveen, maar hebt daarvoor best een aantal andere banen gehad. Welke banen en projecten zijn je hiervan het meest bijgebleven?
Het zijn allemaal hele leuke banen geweest, waar ik ook echt aan de slag ging met de onderwerpen waar je als geograaf graag mee te maken wilt hebben. Inhoudelijk zijn ze me allemaal bijgebleven, maar ik vind mijn werk voor de gemeente Steenwijkerland er wel uitsteken. Voor het eerst ging ik toen aan het werk bij een gemeente en kreeg ik echt het gevoel van: hier doe je het voor. Je staat heel dichtbij de resultaten waarvoor jij beleid ontwikkelt. Dat dat me zo enorm zou bevallen, had ik vroeger niet per se gedacht. Toen ik studeerde dacht ik altijd dat ik bij een provincie wilde werken en in mijn eerste baan heb ik onderzoeken gedaan naar locatie- en mobiliteitsbeleid van de verschillende provincies en dat beviel goed. Toen ik later bij een adviesbureau werkte heb ik ook veel opdrachten gedaan voor provincies, dus het kwam zeker terug in mijn carrière, maar pas toen ik bij de gemeente ging werken dacht ik: dit is het.

Dat blijkt ook wel, want je hebt uiteindelijk tien jaar voor de gemeente Steenwijkerland gewerkt. Je functie viel daar binnen het domein ‘economie en toerisme’, dat doe je nu toch ook bij de gemeente Heerenveen?
Dat klopt. Ik heb er tien jaar gewerkt en in die tijd drie kinderen gekregen, dus er waren wel wat onderbrekingen. Ik woonde die hele periode in Heerenveen. Toen er een vacature in Heerenveen voorbij kwam dacht ik: na tien jaar is het mooi om weer eens ergens anders aan de slag te gaan. Zo dichtbij huis was natuurlijk heel fijn voor mij met drie kleine kinderen. Qua werkinhoud is het inderdaad vergelijkbaar. Steenwijkerland had wel een iets meer toeristisch profiel en Heerenveen wat meer economisch.

Wat voor gemeente is Heerenveen?
Veel mensen overschatten hoe groot Heerenveen is, doordat het een bekende naam heeft door de gelijknamige voetbalclub en het ijsstadion Thialf. En het ligt heel centraal in Friesland langs twee snelwegen. Toch heeft de gemeente na de herindeling met Boarnsterhim circa 50.000 inwoners. Heerenveen is de banenmotor van Friesland met een gemiddelde groei van 350 banen per jaar de afgelopen 10 jaar.

Deel III: De werkzaamheden als beleidsadviseur

Heb je in Heerenveen in die 13 jaar voortdurend deze functie gehad?
De functienaam is hetzelfde gebleven, maar ik ben inmiddels ook coördinator van een cluster. Dat is nieuw. En er is sinds ik hier werk wel veel gebeurd. Toen ik hier kwam werken was ik eigenlijk in mijn eentje de beleidsmaker binnen het werkveld economie en toerisme, maar inmiddels zijn we met z’n tienen. Mijn functie-inhoud is in de loop der tijd wat verschoven van het toerisme af, meer richting het economische. Ik zit nu bijvoorbeeld op de programmering van bedrijventerreinen, maar ook het stimuleren van glasvezel. Verder houd ik me onder meer bezig met de ontwikkeling van het centrum van Heerenveen en de regiomarketing. Het is dus een hele brede en diverse functie.

Kun je wat meer vertellen over die bedrijventerreinen?
We zijn net klaar met de bedrijventerreinenprogrammering. Dat is een heel traject geweest dat we samen met een aantal andere gemeenten hebben gedaan. De provincie Friesland wil graag dat er zorgvuldige keuzes worden gemaakt bij het ontwikkelen van nieuwe bedrijventerreinen. Dat moet regionaal goed afgestemd worden. Het is niet de bedoeling dat elke gemeente afzonderlijk van elkaar ‘gewoon maar’ bedrijventerreinen gaat ontwikkelen en elkaar dan vervolgens beconcurreren waardoor er hardnekkige leegstand ontstaat. De provincie heeft ons daarom gevraagd een programmering te maken, waarin de overtollige plancapaciteit – die er was – werd teruggebracht. Als dat goed in balans is, kunnen we opmaken wat er nog wél aan bedrijventerreinen nodig is om de economie te faciliteren. Dat hebben we met Zuidoost-Friesland gedaan, met de gemeente Smallingerland en Heerenveen als grote economische kernen en Opsterland, Weststellingwerf en Ooststellingwerf als wat meer plattelandsgemeenten. Maar ook daar zitten natuurlijk bedrijven die ze graag op een bedrijventerrein willen laten vestigen. Toen hebben we met elkaar in een intensief traject bepaald welke plannen er doorgestreept konden worden en welke plannen wel heel zorgvuldig ontwikkeld gaan worden. We hebben uiteindelijk door 80 hectare aan plannen een streep gezet en besloten tot adaptief ontwikkelen en dat heeft ertoe geleid dat we door het beter in balans brengen van vraag en aanbod in Heerenveen toch nog een kans zien om een bedrijventerrein te gaan ontwikkelen.

Nu hebben we het vooral over kwantiteit: vierkante meters kantoor- en bedrijfsruimte. Is er ook een kwalitatief beleid? Bijvoorbeeld dat jullie bepaalde sectoren willen aantrekken?
Dat hebben we ook, maar dat doen we dan weer in een ander samenwerkingsverband. We werken samen met ‘de Friese vier’, de grote economische kernen: Leeuwarden, Smallingerland (Drachten), Sneek en Heerenveen. Dat zijn de kernen die daadwerkelijk bedrijvigheid van buiten de regio aantrekken. Daarvoor hebben we inderdaad specialisaties met elkaar afgesproken en daarmee bekijken we ook, als een nieuw bedrijf zich meldt om in Friesland te vestigen, waar die het beste terecht kan. Als het gaat over logistiek, circulaire economie of zuivelindustrie, dan vinden we Heerenveen daar een goede plek voor. Andere gemeenten hebben weer andere specialiteiten. Op die manier proberen we ook de concurrentie er een beetje uit te halen en bedrijven optimaal te faciliteren.

Zijn er nog andere interessante vraagstukken binnen jouw takenpakket die je uit wilt lichten?
Een grote opgave die wij hebben is de arbeidsmarktproblematiek. Ondernemers kunnen op dit moment heel slecht aan personeel komen. We zoeken naar een betere aansluiting tussen de lokale scholen en de lokale arbeidsmarkt. Dus we proberen als gemeente de onderwijsinstellingen en ondernemers samen aan tafel te krijgen. We willen de verbindingen leggen en initiatieven van ondernemers als gemeente ondersteunen, niet alleen met geld maar ook door ze echt bij te staan.

Ontstaat die problematiek doordat veel jeugd wegtrekt of gaat het economisch zo goed dat er simpelweg een tekort is aan personeel?
Eigenlijk alle twee. We hebben hier te maken met een afnemende beroepsbevolking en de prognoses zijn ook dat dat doorzet. Voor een deel komt dat door de vergrijzing, maar ook door het wegtrekken van jongeren. Wat heel leuk is om te vertellen, is dat er een ondernemersvereniging uit Heerenveen is die een idee heeft bedacht om jongeren die elders gaan studeren weer terug te laten komen. Natuurlijk zijn er overigens ook genoeg jongeren die na hun studie inzien dat ze in Friesland een mooie grote woning kunnen kopen en wél terugkomen, maar we kijken naar mogelijkheden om die ratio verder omhoog te krijgen. Er is nu een campagne bedacht, ‘Kom tus’ (kom thuis), waarmee ondernemers willen proberen de jongere generatie toch weer naar Friesland terug te halen. Daar wordt op dit moment nog hard aan gewerkt hoor, dus het de echte uitrol moet nog plaatsvinden.

Deel IV: Carrièretips

Wat heb je voor tips voor geografen die aan het begin staan van hun carrière?
Probeer ervoor te zorgen dat je ergens start waar je je ervaring en kennis van de studie kunt uitbouwen en als je die baan vindt, dan denk ik dat je een hele mooie carrière tegemoet gaat. Als geograaf heb je een breed blikveld en dat is op veel plekken inzetbaar.

En meer specifiek: wat voor tips heb je voor geografen die een functie zoals die van jou ambiëren?
Eigenlijk heb ik dan een heel tegenstrijdig advies, want je hoeft daarvoor geen geograaf te zijn. In mijn functie is het natuurlijk wel heel fijn als je een geografische achtergrond hebt, maar voor een heel groot deel gaat het in mijn werk ook om vaardigheden: kunnen communiceren, het overzicht kunnen houden, een netwerk op kunnen bouwen en een goede gesprekspartner zijn voor ondernemers. De kennis die je hebt omdat je de studie sociale geografie hebt gedaan, is wel een hele mooi extra.

Reacties

    Plaats een reactie

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.