Ga door naar hoofdcontent
ArtikelenWhat makes maps fair?

What makes maps fair?

Vrijdag 18 juni 2021Afbeelding What makes maps fair?

Kartografen maken bij het visualiseren van data keuzes over kleur, vorm en schaal. Een kaart is zeker niet objectief. De data wellicht wel, maar met de representatie daarvan valt enorm te sturen in de interpretatie van die data.

Britta Ricker noemt zich een feministisch kartograaf en laat ons in haar lezing met voorbeelden zien dat geen enkele kaart eerlijk dan wel neutraal is. Er zit altijd een mening achter. Vragen die volgens haar van belang zijn bij het maken én bekijken van kaarten zijn: wat maakt een kaart eerlijk? Wat mist er in de kaart? Wie mist er op de kaart? Wat zijn de ontwerpkeuzes? Wat kan de interpretatie van de lezer zijn?

Onzichtbare krottenwijken

Als voorbeeld gebruikt Ricker een stratenkaart met officiële percelen van Kaapstad die veel wordt gebruikt door beleidsmakers. De krottenwijken zijn onzichtbaar op de kaart. Wanneer ze niet op de kaart zichtbaar zijn, doen ze gemakkelijk niet mee in de beleidsvorming. De data zijn dus niet compleet. Kaarten die we dagelijks gebruiken (zoals Google, Bing en Mapbox) hebben elk hun eigen database. Arme gebieden waar nauwelijks interessante gebruikers zijn van de kaartdiensten (oftewel al dan niet betaalde apps) komen er dan bekaaid af op de kaart. De townships staan niet op officiële kaarten en hun bewoners worden dus over het hoofd gezien als het gaat om het plannen van publieke voorzieningen.

Zelf data toevoegen

Door het vrijgeven van overheidsdata in 2014 ontstond voor vrijwilligers bij NGO’s de mogelijkheid om data aan te vullen. Ditzelfde is door vrijwilligers van Humanitarian Open Street Map gedaan na de aardbeving op Haïti: de kaart werd met de dag meer ingekleurd. Eerlijk betekent dus dat data over iedereen en voor iedereen beschikbaar zijn. Ricker roept ons, als gebruiker, op om bij te dragen aan de kartering door data toe te voegen. Zodat bij rampenbestrijding of ‘gewone’ beleidsontwikkeling het kaartbeeld compleet is. Of in ieder geval completer.

Kleurkeuze cruciaal

Zoals elke kartograaf weet, is het kiezen van kleur van enorm belang. Rood heeft een negatieve connotatie en groen een goede. Dat lijkt logisch, maar bij het maken van kaarten moeten we ons ook rekenschap geven van de manier waarop verschillende culturen de verschillende kleuren inzetten en interpreteren.

Percentage vrouwen/meisjes dat besnijdenis heeft ondergaan in Afrika. Links de bekende choropleet, rechts de kleurencartogram. (Bron: Pirani, ricker en Kraak, 2020).

Emoties

Kaarten roepen emotie op. Ricker illustreert dit met een voorbeeld van een kaart over Sustainable Development Goal 5: het bereiken van gendergelijkheid en het versterken (empowerment) van vrouwen en meisjes [1]. De kaart visualiseert het percentage vrouwen/meisjes dat besnijdenis heeft ondergaan in Afrika. Uit onderzoek bleek dat de meeste mensen de linkerkaart prettiger vinden om naar te kijken (choropleet, is een bekend beeld) dan de rechter (kleurencartogram). De rechterkaart is namelijk gebaseerd op het bevolkingsaantal. Hierdoor komt Nigeria enorm naar voren. Ook al is het percentage vrouwenbesnijdenis daar relatief laag, door de grote bevolking raakt het enorm veel vrouwen.

‘Voed de kaart zelf met data’

Ricker is een vrouw met een missie en roept aan het eind van haar presentatie op om ‘zelf de kaart te voeden met data’. We hebben immers allemaal een smartphone en hoeven niet alleen afhankelijk te zijn van (betaalde) experts. Om terug te komen op de titel van haar lezing – What makes maps fair? – het antwoord is luid en duidelijk: jij!

Referentie

  1. Pirani, N., Ricker, B.A. and Kraak, M.J. (2020), Feminist cartography and the United Nations Sustainable Development Goal on gender equality: Emotional responses to three thematic maps. The Canadian Geographer / Le Géographe canadien, 64: 184-198. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1111/cag.12575

Auteurs

Afbeelding voor Sytske Postma

Sytske Postma

Volledige biografie