Ga door naar hoofdcontent
Artikelen‘Wij spreken de taal van GIS, ICT én design’

‘Wij spreken de taal van GIS, ICT én design’

Zondag 1 december 2019Afbeelding ‘Wij spreken de taal van GIS, ICT én design’

Studenten van de opleiding Geo Media & Design aan de HAS Hogeschool in ’s-Hertogenbosch leren ruimtelijke data te analyseren en visualiseren. Hierbij zijn onder andere multicriteria-analyses, infographics en StoryMaps gebruikt. Hiermee kunnen data zo goed mogelijk gecommuniceerd worden met de doelgroep. Met deze praktische opleiding is het erg belangrijk om ervaring in het werkveld op te doen. Door middel van een oriëntatiestage in studiejaar 2 en twee projectstages in studiejaar 3, waarvan één in het buitenland, worden ze klaargestoomd om in het geo-beroepenveld te gaan werken. In dit artikel zullen verschillende Geo Media & Design-studenten hun ervaring met de stages vertellen.

Onze specialiteit als studenten is dat de kennis waarover wij beschikken zowel GIS, ICT én design betreft. Wij spreken beide talen en spelen dan ook een intermediaire rol tussen beide ‘partijen’. Tijdens onze opleiding doen wij meerdere stages om ervaring in het werkveld op te doen. Bij onze oriëntatiestage in het tweede jaar maken wij tien weken lang kennis met de werkwijze van een zelfgekozen bedrijf. Deze tien weken is een stagebegeleider aanwezig die de student op sleeptouw neemt en verschillende opdrachten en projecten laat zien.

Tijdens de projectstages in het derde jaar, dit kan een duur van 10, 15 of 20 weken zijn, krijgt de student een eigen opdracht waar hij zelfstandig aan werkt. De HAS Hogeschool geeft de studenten de mogelijkheid om een stage in het buitenland te doen. Geo Media & Designers zijn al op veel mooie plekken geweest: Canada, Nieuw-Zeeland, Oostenrijk, Zweden en nog veel meer.

Wij – Rick, Floor, Hidde, Jesse en Marijn – nemen u graag mee in onze ervaringen.

Rick Willems

Rick Willems

Bereikbaar via R.Willems1@student.has.nl

Als tweedejaars student heb ik 10 weken stage gelopen bij NedGraphics. NedGraphics ontwikkelt datagestuurde software. Deze software is vooral bedoeld voor overheden. Met behulp van dit soort producten moeten de werkprocessen bij overheden efficiënter, sneller en gemakkelijker verlopen.

Eén van de problemen waar overheden mee kampten (eind 2018) was de asbestproblematiek. Lokale overheden moeten zorgen dat in 2024 alle asbestdaken asbestvrij zijn gemaakt. NedGraphics speelde op deze problematiek in. Het bedrijf had in een eerder stadium een SmartMap ontwikkeld voor de energietransitie: het Energie Transitie Dashboard. Vanwege het grote succes kreeg ik de vraag de mogelijkheid te onderzoeken om een asbestmonitor met behulp van de applicatie ‘Smart M.Apps’ te ontwikkelen. Vervolgens was het aan mij de taak om met deze applicatie een prototype asbestmonitor te maken. Dit prototype heb ik ontwikkeld voor de gemeente Amersfoort en zij hebben tevens hun input gehad in het eindresultaat.

Voor de ontwikkeling van het prototype asbestmonitor maakte ik gebruik van de applicatie Smart M.Apps. Smart M.Apps is een webapplicatie waarmee men gemakkelijk, zoals de naam al zegt, een ‘slimme kaart’ kan maken. Dit noemen wij een SmartMap. Met behulp hiervan kunnen allerlei processen worden gemonitord. Er kunnen bestaande kaartlagen worden toegevoegd. Tevens kunnen er kaartlagen in Smart M.Apps worden gemaakt op basis van je eigen database. Aan deze kaartlagen kunnen allerlei dynamische diagrammen worden toegevoegd.

In de SmartMap staan allereerst een aantal bestaande lagen, bijvoorbeeld een luchtfoto. De asbestmonitor draait op een Postgresdatabase. In deze database staan de BAG-panden van Amersfoort met een aantal van de bestaande BAG-gegevens. Ook staan er andere criteria in zoals de geschatte kans op het aantreffen van een asbestdak op basis van luchtfoto’s en het stadium van het saneringsproces. De database wordt in de SmartMap vertaald in kaartlagen en dynamische diagrammen. Door selecties te maken in de diagrammen kunnen de gewenste data worden gecombineerd. Ook kan in de database de data worden aangepast. Deze worden gelijk doorberekend in de SmartMap, zodat de vorderingen in de kaart en diagrammen zichtbaar worden.

Figuur 1 – Prototype asbestmonitor voor gemeente Amersfoort
Floor Buijs

Floor Buijs

Bereikbaar via F.Buijs@student.has.nl

Ik ben Floor Buijs, 20 jaar, derdejaars studente aan de HAS Hogeschool te ’s-Hertogenbosch en loop stage bij advies- en ingenieursbureau Sweco in Eindhoven op de afdeling Gebiedsadvies. Sweco specialiseert zich in de ontwikkeling en het ontwerp van stedelijke gebieden. In deze projectstage van vijf maanden werk ik aan het digitaliseren van burgerparticipatie. Burgerparticipatie is nuttig om plannen beter te maken en de waarde van lokale kennis, die zorgt voor betere inpassingen en acceptatie, te gebruiken.

Ik ga tools onderzoeken die online participatie op plannen mogelijk maken. Hiervoor dient de grafische verbeeldingskracht van de planvorming te worden gecombineerd met GIS-data in een online omgeving waarop op basis van coördinaten reacties geplaatst kunnen worden in een kaart. Voor mijn onderzoek ga ik in gesprek met meerdere collega’s binnen het bedrijf met verschillende achtergronden die mij meer kunnen vertellen over bewonersavonden, processen en projecten rondom burgerparticipatie én programmatuur die intern wordt gebruikt. Door het creëren van een programma van eisen krijg ik inzicht in de gewenste functionaliteiten van de tool.

Naast het maken van een programma van eisen maak ik een ‘programmapaspoort’ waarin ik verschillende online burgerparticipatietools met elkaar vergelijk op functionaliteit en design. De voor- en nadelen van deze tools neem ik mee om uiteindelijk één van deze programma’s verder te onderzoeken in de mogelijkheden die de tool biedt rondom dataverwerking. Ik onderzoek tools die intern beschikbaar zijn, maar ook andere tools op de markt. Binnen Sweco zelf is er al software ontwikkeld (GeoWeb) waarmee een applicatie is ontwikkeld –de IMBY-tool- die locatiegebonden data vanuit omwonenden kan verzamelen.

De IMBY-tool is een product dat als reactiemodule wordt ingezet om input vanuit de omgeving te krijgen. Hiermee kunnen doorlooptijd en kosten van een project verminderd worden. IMBY is gemaakt met GeoWeb-software, dit is een Web-GISoplossing die geografische kaarten als basis gebruikt.

Een ander programma dat aan de meeste vereiste voldoet is Maptionnaire, een van origine Fins bedrijf (Mapita) dat kaart gebaseerde enquêtes maakt. Door de eenvoudige, aangename lay-out van het programma en door de functionaliteiten is het een laagdrempelig, bruikbaar programma dat ook voor mensen die niet goed kunnen kaartlezen makkelijk te begrijpen is.

Met mijn stage ga ik verder onderzoeken welke tool het meest geschikt is voor het digitaliseren van burgerparticipatie om aan de wensen en eisen van burgers én opdrachtgevers te voldoen. Ook wordt er gekeken welke data ingeladen kan worden én welk programma of dashboard gebruikt kan worden om de opgehaalde data duidelijk te visualiseren aan de bewoners om ook hen inzicht te geven in de opgehaalde data en de haalbaarheid van de eisen en wensen.

Figuur 2 – Programmapaspoort van Maptionnaire.
Hidde Mattheeuwse

Hidde Mattheeuwse

Bereikbaar via H.Mattheeuwse@student.has.nl

Mijn naam is Hidde Mattheeuwse en momenteel zit ik in het derde jaar. In mijn tweede jaar heb ik gedurende 10 weken stage gelopen bij Ruimteschepper. Ik kwam voor het eerst in aanraking met hen op de GeoBuzz in ’s-Hertogenbosch. Ik liep over de beursvloer en ik zag twee grote touchscreen tafels staan met daarop een kaart van Gouda. De bedoeling was dat je plekken op de kaart aangaf waar je je onveilig voelde in het verkeer. Ondanks dat ik nooit in Gouda ben geweest gaf ik een paar locaties aan. Vervolgens werd ik doorgelinkt naar een heatmap met daarop alle resultaten van voorgaande bezoekers. Ik was meteen verkocht en nam later contact op met de vraag of ik met deze tool aan de slag mocht gedurende een stage.

Even een korte introductie over het bedrijf. Ruimteschepper houdt zich voor het grootste deel bezig met het detacheren van zelfstandige geo-professionals. Daarnaast hebben ze eigen projecten, geven ze advies en organiseren ze kennisbijeenkomsten binnen de geo-wereld.

Ruimteschepper is de Nederlandse partner van Mapita, het Finse bedrijf dat gespecialiseerd is in Public Participation GIS. Dit bedrijf heeft de tool ontwikkeld die ik had gespot op de beurs. De tool heet Maptionnaire en is vooral bedoeld om mensen te betrekken bij een vraagstuk in een bepaalde ruimte. Dit kan de openbare ruimte zijn (onveilige plekken in het verkeer), maar ook binnen een gebouw (waar zou je graag een koffieautomaat zien)?

Ik mocht met Maptionnaire aan de slag bij een opdracht van de bestuursraad van de gemeente Empel. Ik moest een inventarisatie maken van de punten waar de bewoners overlast ervaarden van de buslijnen door het dorp.

In figuur 3 is de flyer te zien die ik had gemaakt om de bewoners op de hoogte te brengen van de uitstaande Maptionnaire. De resultaten zijn vervolgens gepubliceerd op Buslijnempel.nl.

In het kort gezegd hebben circa 400 mensen de enquête ingevuld, zijn er 94 punten gemarkeerd als overlastlocaties en zijn er 52 suggesties gedaan om hier iets aan te doen. Wel gaven de meeste bewoners aan dat de overlast dragelijk was en dat ze blij waren dat het dorp nog altijd bereikbaar is met de bus.

Ik was erg tevreden over de resultaten en heb erg genoten van mijn stagetijd. Daarnaast zou ik het erg leuk vinden om door te kunnen gaan binnen de publieksparticipatie.

Figuur 3 – Flyer over de Maptionnaire in de gemeente Empel.
Jesse van Schijndel

Jesse van Schijndel

Bereikbaar via J.vSchijndel@student.has.nl

Gedurende een periode van 15 weken heb ik stage gelopen aan de Universiteit van Antwerpen, binnen de afdeling Centrum voor Stadsgeschiedenis. Hier werkte ik aan het project ‘GIStorical Antwerp’, dat onderzoek verricht naar het verleden van Antwerpen, middels van geodata en GIS-systemen. Door historische bronnen te gebruiken en deze te digitaliseren naar bruikbare geografische data kunnen er interessante data-analyses en visualisaties gemaakt worden die weer een nieuw licht schijnen op de invloedrijke geschiedenis van Antwerpen.

Mijn stageopdracht, binnen het grotere GIStorical Antwerp-project, richtte zich op het creëren van een historische atlas van Antwerpen. Deze atlas visualiseert het verleden van Antwerpen door middel van interessante kaarten over belangrijke thema’s over deze Vlaamse havenstad. Het was dan ook aan mij de taak om een groot aantal kaarten te maken met geodata uit de historische bronnen. Bijvoorbeeld een kaart met de locatie van de vele Scheldeforten in de vroege 17e eeuw. Of de religieuze verspreiding binnen de stad ten tijde van de Val van Antwerpen (zie figuur 4). Daarnaast was het zoeken naar historische iconografie en beeldmateriaal voor de atlas ook een belangrijke taak. Hiervoor moest ik vaak naar het Felix-archief, het stadsarchief van Antwerpen, om daar ook oude boeken of kaarten te verzamelen, te bekijken en te digitaliseren. Uiteindelijk heb ik dan ook veel iconografisch materiaal gevonden, die elk een toevoeging brengt aan de verschillende thema’s van de historische atlas. Hoewel de historische atlas nog een lopend project is, ben ik zeker trots op de gemaakte voortgang in mijn 15 stageweken. Ik kijk dan ook uit naar september 2020, de maand waarin de complete atlas gepresenteerd en gepubliceerd zal worden tijdens de International Conference on Urban History (EAUH2020) – die tevens in Antwerpen zal plaatsvinden.

Na mijn minor, binnen- en buitenlandse stage in het derde leerjaar begin ik nu aan mijn vierde en laatste leerjaar. In het vierde jaar moet elke GMD-student een keuze hebben gemaakt voor zijn specialisatie. De eerste en tweede periodes focussen zich namelijk op één van de drie specialisaties. Uiteindelijk heb ik gekozen voor de specialisatie ‘Design’. Hierbij richt ik me vooral op de visuele kant van data en informatie. Deze aspecten kwamen ook terug tijdens mijn buitenlandse stage. Zo heb ik immers datavisualisaties gemaakt en kartografische kennis opgedaan voor de historische atlas. Dit vond ik erg interessant om te doen. Vandaar dat ik hier nog verder in wil specialiseren. Na mijn opleiding aan de HAS Hogeschool wil ik ook graag mijn interesse in datavisualisatie, kartografie en natuurlijk het werken met ruimtelijke data en GIS verder ontwikkelen bij een bedrijf of gemeente. Ik kijk dan ook erg uit naar de vele interessante werkervaringen en projecten die de toekomst voor mij in petto heeft.

Voor meer informatie over GIStorical Antwerp kunt u op de website kijken [1].

Figuur 4 – Religieuze verspreiding binnen de stad ten tijde van de Val van Antwerpen.
Marijn Bovée

Marijn Bovée

Bereikbaar via m.m.bovee@student.has.nl

Mijn naam is Marijn Bovée en ik zit in het tweede jaar. Van september tot november 2019 heb ik stage gelopen bij de afdeling Geomodelling van de Geologische Dienst Nederland – TNO. Gedurende tien weken heb ik een workflow ontwikkeld om geologische lakprofielen te modelleren aan de hand van Structure from Motion. Daarnaast heb ik tijdens het tweede deel van mijn stageperiode geassisteerd bij het maken van de nieuwe Geologische Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden.

Lakprofielen bevatten veel informatie over geologische structuren in de ondergrond. Uniek aan deze profielen is dat ze reliëf bevatten. De lak die gebruikt wordt bij het maken van de profielen dringt ver in bij sedimenten met een grote korrelgrootte en oppervlakkig bij sedimenten met een kleine korrelgrootte. Het is van belang dat de lakprofielen gedigitaliseerd worden, omdat ze kwetsbaar zijn en de groeven waar ze gemaakt zijn vaak niet meer bestaan.

Op het moment zijn de lakprofielen moeilijk te bekijken, omdat ze bewaard worden in een archief in Zeist. Om de lakprofielen in te zien moet men afreizen naar het archief, óf de lakprofielen laten transporteren naar het kantoor op de Uithof in Utrecht. Als oplossing voor dit probleem wil de Geologische Dienst Nederland 3D-modellen maken van deze lakprofielen.

Tijdens mijn onderzoek bleek al snel dat er goede resultaten te behalen zijn met de fotogrammetrie software Agisoft Metashape, in combinatie met Adobe Lightroom Classic en een Sony α7 III-systeemcamera met 90mm lens. Ik heb uitgerekend hoeveel foto’s er gemaakt moeten worden vanaf een bepaalde afstand van het profiel om de benodigde horizontale en verticale overlap tussen foto’s van 60% te krijgen. In ongeveer tien minuten kunnen voldoende foto’s gemaakt worden om een gedetailleerd 3D-model te maken.

Foto’s worden daarna ingeladen in Adobe Lightroom Classic om de kleurbalans aan te passen en de foto’s te exporteren als .tiff-bestanden. Een laatste kwaliteitscontrole van de foto’s wordt gedaan in Agisoft Metashape, waarna het modelleren kan beginnen. Metashape berekent waar de camera’s ten opzichte van elkaar hebben gestaan en maakt een puntenwolk. Hierna kan een mesh en textuur gegenereerd worden, zodat zowel reliëf als de originele kleuren van het lakprofiel zichtbaar zijn in het model. Als bijproduct kan een orthomosaic gemaakt worden. Dit is een tweedimensionaal beeld in extreem hoge resolutie waar details extra op bestudeerd kunnen worden.

Deze stage bij de Geologische Dienst Nederland – TNO was erg leerzaam. Ik heb veel gebruik kunnen maken van de aanwezige kennis van de organisatie om mijn stageopdracht tot een succes te laten verlopen. Ik kijk uit naar waar een volgende stage mij gaat brengen.

Figuur 5 –Van foto’s/puntenwolk naar model.

Toekomst

In deze artikelen hebben we willen laten zien hoe breed de opleiding Geo, Media & Design is en wat de diversiteit van bedrijven en instellingen is waar we terecht kunnen. Als GMD’er ben je vaak bezig met de meest actuele vraagstukken uit de maatschappij. Voor de toekomst zien wij het belang van data alleen maar groeien. Hierbij kun je denken aan uitdagingen als, The Internet of Things, het maken van een digital twin van Nederland en smart farming. Steeds meer overheden en bedrijven zijn actief bezig met het inwinnen en gebruiken van data. En wij zijn de schakel om deze data om te zetten in informatie.

Referenties

Rick Willems ,
Floor Buijs ,
Hidde Mattheeuwse ,
Jesse van Schijndel ,
Marijn Bovée