Ga door naar hoofdcontent
BlogsBeheersing van COVID-19 is ook een locatievraagstuk

Beheersing van COVID-19 is ook een locatievraagstuk

Maandag 1 juni 2020Afbeelding Beheersing van COVID-19 is ook een locatievraagstuk

Vandaag (6 mei) zag ik deze tweet van Geonovum: ‘Waar kun je fietsen met behoud van ‘social distance’?’ De collega’s van Geonovum zijn in de standaarden gedoken en hebben een mooie storymap gemaakt die bedoeld is om te inspireren.

Dat werkt voor mij zeker zo. Via mijn werk bij het team Beleid geo-informatie bij BZK krijg ik zijdelings iets mee van het initiatief Geo4COVID. Nadat de overheid haar corona-strategie afkondigde, heeft Geonovum het initiatief genomen om samen met publieke en private partijen in haar netwerk vraag en aanbod naar kennis en toepassing van locatie- en geografische data te verbinden.

Geonovum stelt in een nieuwsbericht op de site: ‘COVID-19 is niet alleen een medisch vraagstuk. Het is ook een locatievraagstuk. Om de verspreiding van het COVID-19 virus te monitoren en beheersen, worden wereldwijd locatietoepassingen ontwikkeld. Om te kunnen leren van wat er nu gebeurt, verzamelen en delen wij in kennis over toepassingen en hun werking.’

Zelf ben ik er niet rechtstreeks bij betrokken, maar al wekenlang lees ik van alles dat met de ruimtelijke verspreiding van het virus te maken heeft. Daarbij bekruipt mij met regelmaat het gevoel dat statistisch of ruimtelijk inzicht in veel nieuwsberichten ontbreekt. Berichtgeving springt in op allerlei ontwikkelingen en daarbij worden regelmatig de doelen die daarmee gediend zijn verhaspeld. Een verademing om te zien dat de handschoen wordt opgepakt en kennis en informatie beschikbaar komt vanuit de geografische sector. Geonovum onderscheidt een aantal toepassingsterreinen met elk specifieke vraagstukken: inzicht in infectieverspreiding en infectiebrandhaarden, het toetsen van maatregelen die verplaatsingen van mensen beperken, het meten van drukte, contactonderzoek en quarantainehandhaving. Je ziet nu vaak dat in berichten en discussies dat alles door elkaar heen loopt. Zo las ik laatst een interview met een arts die beweerde dat de informatie die een aantal academische ziekenhuizen nu verkrijgt uit de door hen beschikbaar gestelde app, dé oplossing zou zijn voor alle beleidsvraagstukken. De app werkt via het vrijwillig dagelijks invullen van een lijst met vragen en levert bij voldoende respons inderdaad inzicht in infectieverspreiding en infectiebrandhaarden en kan een bijdrage leveren aan contactonderzoek, maar dat is het dan ook. Er blijven nog vele andere mogelijke toepassingen die een app zou kunnen bieden over.

Voorbeelden in andere landen laten dat ruimschoots zien. Mogelijkheden die in Europa al snel stuiten op principiële bezwaren. Maar ook bij de analyse daarvan helpt het om de toepassingsterreinen en doelstellingen daarbij goed in het oog te houden. Zo zijn locatiegegevens niet nodig voor de contact-traceerapps, omdat het doel niet is om de bewegingen van individuen te volgen of voorschriften af te dwingen.

Het is nu de kunst om met zoveel mogelijk middelen de informatie toch zo optimaal mogelijk te verkrijgen en in te zetten voor een gericht beheersingsbeleid van het virus. Het blijkt dat lang niet alles om een app draait en dat we heel veel nu al kunnen doen. Dat kun je goed zien op het Geoforum, dat ook via de website van Geonovum bereikbaar is. Daar wisselen experts de laatste informatie uit en signaleren feitelijke onjuistheden over welke locatiedata wel of niet beschikbaar zijn, over waar die data eventueel beschikbaar zijn en over wat technisch wel en niet kan en/of gebeurt. Een van de initiatieven is de oproep om de BGT uit te breiden. Bronhouders van de BGT worden gevraagd of zij (al dan niet tijdelijk) speeltuinen, parken, volkstuinen en dergelijke via de BGT willen uitleveren. Daar wordt al volop gehoor aan gegeven. Bronhouders nemen ook de sportterreinen mee. Ook vanuit de Europese Commissie worden initiatieven ondersteund. Zo heeft een aantal lidstaten een EU-toolbox ontwikkeld als bijdrage aan een gemeenschappelijke basis om samen te werken aan een EU-breed contact-traceringsnetwerk. In de toolbox worden thema’s als vrijwilligheid, veiligheid, toegankelijkheid en privacy benadrukt. Daarachter komen nog veel ethisch getinte vraagstukken weg. Zo blijkt ook uit een initiatief dat vanuit GeoSamen/Wijs met Locatie al was opgestart en nu versneld beschikbaar is gekomen: op 17 april is de eerste versie van een Ethische Referentie in Nederland in consultatie gegaan. In dit document wordt een aantal handvatten voor ethisch handelen bij het toepassen van locatiedata uitgewerkt. Daarbij staan vragen centraal als: ‘Hoe zorgen we ervoor dat technologie die we ontwikkelen ten dienste van de samenleving staat? Hoe respecteren we gedeelde publieke waarden en het individu bij het ontwikkelen van toepassingen die met locatiedata mogelijk worden.’

Al met al heb ik nu een deel van de activiteiten aangestipt. Er is nog veel meer. Geonovum slaagt erin van de nood een deugd te maken en de partijen binnen de geo-sector te verbinden en tegelijkertijd de materie te verdiepen. Op die manier kunnen we een waardevolle bijdrage leveren aan de beheersing van het virus.

Auteurs

Afbeelding voor Marjan Bevelander

Marjan Bevelander

Volledige biografie