Ga door naar hoofdcontent
BlogsElk nadeel heb z’n voordeel – ook ten tijde van corona

Elk nadeel heb z’n voordeel – ook ten tijde van corona

Vrijdag 26 maart 2021Afbeelding Elk nadeel heb z’n voordeel – ook ten tijde van corona

‘Elk nadeel heb z’n voordeel.’ De opmerkelijke populariteit van dit gezegde spreekt tot de verbeelding. Wat ik er mooi aan vind, is de ongelooflijke egalitaire potentie ervan. Iedereen in ons land kent deze uitspraak. In alle geledingen van de samenleving slaat dit 20e-eeuwse spreekwoord aan. Tot in de voornaamste regionen kan een gedachtewisseling door middel van deze beroemdste quote van Cruijff worden voorzien van een aards, krachtig, realistisch accent. Het effect ervan blijkt ook uit de onvermijdelijkheid waarmee deze uitspraak zich aandient, wanneer ik nadenk over het onderwerp voor een column. Het moet gaan over corona. Of beter: over de gevolgen daarvan. De invloed op onze manier van werken. En ja… daarin zijn ook voordelen aan te wijzen. Ik neem u mee langs enkele voorbeelden uit de praktijk.

Het belangrijkste is de creativiteit die bij mensen is losgemaakt. Vraagstukken waarvan we een jaar geleden nog geen flauw idee hadden, inspireren tot onorthodoxe oplossingen. Een prachtig voorbeeld is het college ‘Kaartanalyse en historisch GIS’, zoals dat wordt gegeven door prof. dr. Bram Vannieuwenhuyze van de Faculteit Geesteswetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. Normaal gesproken vindt dit college plaats in een leslokaal, in een van de gebouwen in het Universiteitskwartier, in hartje Amsterdam. En normaal gesproken krijgen de studenten originele stukken te zien uit de collectie van het Allard Pierson, waar de erfgoedcollecties van de UvA worden beheerd. Door corona is dat nu allemaal anders. Hoe anders? Met de studenten werd afgesproken dat zij alle kartografische objecten en documenten zouden vastleggen, die zij gedurende een bepaalde periode tijdens een of meer wandelingen in de publieke ruimte signaleerden. Dit is om te beginnen natuurlijk al een heel pragmatische en effectieve manier om het bewustzijn aan te wakkeren ten aanzien van kaarten op straat. Het maakt ook duidelijk dat onderzoeksmateriaal altijd en overal voorhanden is, en dat het – mits voorzien van de juiste context en onderzoeksmethoden – bruikbaar is voor onderwijsdoeleinden, theoretisch en praktisch. Door de bevindingen van de studenten te combineren tot een gezamenlijk product, wordt bovendien iets nieuws tot stand gebracht dat op termijn nog kan worden aangevuld, wat altijd inspirerend is. Zie ‘Kaarten aan de wand’: bit.ly/kaartenaandewand.

Een nadeel van de coronamaatregelen is dat sommige reguliere werkzaamheden niet langer uitvoerbaar zijn, omdat dat domweg niet mogelijk is. Of omdat de zin ervan opeens wegvalt. Bijvoorbeeld de voorbereiding van tentoonstellingen door museummedewerkers, met name de collega’s van de afdeling beheer en behoud. Het opzetten van stukken en inrichten van vitrines is niet langer noodzakelijk: publiek mag toch niet komen kijken en de planning moet opnieuw. Maar met de armen over elkaar zitten is geen alternatief. Ook al komt er geen publiek, de condities voor opslag en beheer van museale collecties worden permanent in de gaten gehouden en waar nodig bijgestuurd en aangepast. Misschien had ik het kunnen weten, maar ik was toch aangenaam verrast toen bleek dat door dit alles óók ineens meer tijd vrijkwam voor lopende restauratiewerkzaamheden. Onverwacht is daarom de toestand van een losbladige atlas van Isaak Tirion, uit de tweede helft van de 18e eeuw, zorgvuldig onder de loep genomen. Er zijn scheurtjes gerepareerd, het omslag waarin dit losbladige geheel wordt bewaard is aangeheeld en verstevigd, oppervlaktevuil aan randen en achterzijde van de kaarten is verwijderd met Smokespons en vouwen en randen zijn gevlakt met waterpen. Bovendien zijn – toen we toch bezig waren – de losse kaarten gescand ten behoeve van opname in de beeldbank. En dit allemaal ‘dankzij’ corona!

En nog iets anders: wie heeft niet bemerkt dat het gedwongen thuiszitten aanmoedigt tot opruimen, ordenen, wieden en weggooien…? Of het nu gaat om oude e-mails of de boekenkast of dozen op zolder… Heel soms brengt het er zowaar iemand toe om een collectie kaarten tegen het licht te houden, verzameld en bewaard na talrijke vakanties en in een kast gelegd: leuk voor later, zonde om weg te gooien. Vroeg of laat komt natuurlijk het moment dat men zich de vraag stelt: ‘Wat doe ik ermee?’ En onder coronacondities krijgt die vraag een dringender en dwingender karakter. Lang verhaal kort: een vriendelijke meneer doneerde meer dan 180 plattegronden en kaarten van landen, steden en regio’s op vier continenten, van Hanoi tot Buenos Aires. Of we die allemaal kunnen gebruiken en zullen bewaren is een andere vraag. Maar dat op deze manier particulier bezit ten goede kan komen aan de publieke zaak is op zichzelf iets dat blij en dankbaar stemt. En wederom geldt: dit allemaal ‘dankzij’ corona!

Elk nadeel heeft dus zijn voordeel, ook als het om corona gaat. We proberen de situatie van de positieve kant te zien. Maar dat alles ook wat mij betreft het liefst zo snel mogelijk weer normaal wordt, dat wil ik in deze column óók gezegd hebben. Waarvan akte.

Auteurs

Afbeelding voor Reinder Storm

Reinder Storm

Conservator Kartografie, Geografie en Reizen bij het Allard Pierson, de Collecties van de Universiteit van Amsterdam

Volledige biografie

Reacties

    Gesponsorde berichten