Ga door naar hoofdcontent
BlogsThe pregnant moment …

The pregnant moment …

Dinsdag 1 december 2020Afbeelding The pregnant moment …

Het eerste wat meneer van Putten, onze docent Analyse op de universiteit, tegen ons zei, was dat een goed begrip van data begint met het plotten en visualiseren, voordat we met allerlei statistiek en formules de data nader duiden. Hij leerde ons dat een grafiek, diagram of kaart bovendien het beste interface is met het menselijk brein, letterlijk: meer dan duizend woorden. Ik heb dat altijd zeer ter harte genomen, waardoor ik nog steeds bij het openen van een nieuw rapport of artikel, eerst op zoek ga naar de figuren – die mij in een notendop zouden vertellen wat ik aan het document zou kunnen hebben. Ik word vaak teleurgesteld overigens.

Cartoon van Gary Clement in de National Post van 11 november 2020.

Voor geo-informatici is dit natuurlijk een open deur. Ons vak kenmerkt zich toch in hoge mate door het visualiseren van ruimtelijke data, processen of concepten, waarbij sommige collega’s zelfs onterecht denken dat hedendaagse software het ambacht van kartograaf overbodig maakt. Maar wij visualiseren veel en graag. Meestal visualiseren we wat we gedaan hebben of wat er gebeurd is (dankzij corona kennen we dit als ‘de achteruitkijkspiegel’). Geo-informatie wordt ook gebruikt om te laten zien wat we gaan doen (plannen), wat ze zouden kunnen gaan doen (verkenningen) of wat er gebeurt als we doorgaan met wat we deden (scenario’s).

De digital twin is een nieuw fenomeen dat daar ook aan bijdraagt: met een synthetische, virtuele evenknie van de werkelijkheid kunnen we monitoren, vooruitkijken en toekomst alternatieven verkennen. Via een koppeling met realtimesensoren houden we de digital twin constant actueel. Een mooi concept, wat alle data integreert en daarmee data genereert, door tal van simulaties, iteraties, herhalingen en scenario’s. Maar het is zoveel data dat het bijna niet te bevatten is. Het ís niet te bevatten. Kunnen we de les van Van Putten nog wel toepassen: visualiseren? Kunnen we een relevante conclusie uit een digital twin in beeld brengen? Hoe kun je in één beeld de dynamiek van een situatie vastleggen?

Degenen die daar doorgaans goed in slagen zijn cartoonisten. Goede (leuke?) cartoons zijn vaak bevroren sleutelmomenten die de kijker in een oogopslag een situatie doen begrijpen. In de kunstwereld heet dit een ‘pregnant moment’: the moment from which time radiates in both directions suggesting what’s happened before it and what’s about to happen after it. En je kunt in elk schilderij, in elke tekening, cartoon of kunstfoto zoeken naar wat er aan het beeld voorafgegaan is en wat er na komt. En naarmate de kijker beter bekend is met de context, kan ook de situatie beter ingeschat worden. En daar gaat het dus natuurlijk om, hoe kan een kunstenaar zijn bedoeling met het pregnante moment overbrengen aan de kijker? Oftewel, hoe maak je nou een visualisatie vanuit een digital twin waar je als mens in één oogopslag de situatie begrijpt?

En dat is wel degelijk een relevante vraag, omdat zonder visualisatie het hele digital twin concept te veelomvattend en te complex is om als mens te begrijpen. Dan is het alleen nog maar te interpreteren door computers en AI. En als we dat ten dienste willen maken aan onze eigen besluitvorming dan moet er meer zijn dan alleen ‘computer says yes’. Of ‘42′ voor de kenners.

Kortom, we hebben beeldtaal nodig die complexe data terugbrengt tot de essentie, die ons in beeld vertelt wat er aan de hand is, wat eraan voorafging en wat er volgt. Kartografen hebben al zo’n beeldtaal voor kaarten, waarbij kleur, vorm, detaillering, iconen en andere symbolen onderdeel uitmaken van een gemeenschappelijke taal en grammatica. Dit moeten we nu verder uitbreiden met beeldtaal voor digital twins. Alleen zo kan realiteit een ‘twin’ zijn van de digitale wereld.

Afbeelding voor Tamme van der Wal

Tamme van der Wal

Volledige biografie

Reacties